51 χρόνια μετά την πανωλεθρία τους, αντιμέτωπες με ένα νέο Βιετνάμ οι ΗΠΑ;
Του Σωτήρη Καρδάση
30 Απριλίου 1975 : Οι αμερικάνοι ιμπεριαλιστές φεύγουν κακήν-κακώς από το Βιετνάμ. Τα αμερικάνικα ελικόπτερα συρρέουν βιαστικά στην Σαϊγκόν για να παραλάβουν και τους τελευταίους αμερικάνους υπηκόους από την ταράτσα της αμερικάνικης πρεσβείας!! Πρόκειται για την 1η ταπεινωτική ήττα των ΗΠΑ σε μια περίοδο που θεωρούνταν ανίκητες. Η επέμβαση των ΗΠΑ στο Βιετνάμ ξεκίνησε το 1964 και τα χρησιμοποιούμενα μέσα δεν είχαν μέχρι τότε προηγούμενο : βόμβες ναπάλμ και διασποράς, 46 εκατομμύρια λίτρα χημικών, σχεδόν 9 εκ. αμερικάνικοι στρατιωτικοί με εκστρατευτικό σώμα 550.000. Υπολογίζεται μάλιστα πως την περίοδο 1965-1972, οι ΗΠΑ έριξαν στις 3 χώρες της Ινδοκίνας (Βιετνάμ, Λάος, Καμπότζη) 2 φορές περισσότερες βόμβες από όσες ρίχτηκαν από το σύνολο των συμμάχων σε όλα τα μέτωπα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου!
Τι ήταν λοιπόν αυτό που έκανε τον τεχνολογικά προηγμένο και στρατιωτικά υπέρτερο αμερικάνικο Γολιάθ να ηττηθεί στο Βιετνάμ; Μα φυσικά ο ηρωικός αγώνας του βιετναμέζικου λαού και η ενίσχυση που αυτός έλαβε από το ισχυρό αντιπολεμικό κίνημα στο εσωτερικό των δυτικών μητροπόλεων, ιδιαίτερα εντός των ΗΠΑ. Ας μην ξεχνάμε πως ένας από τους βασικούς πυλώνες της παγκόσμιας νεολαιίστικης ριζοσπαστικοποίησης του Μάη του ‘68 ήταν ο πόλεμος του Βιετνάμ. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα εξής γεγονότα :
Οκτώβρης 1967 : Μαζική διαδήλωση στην Ουάσιγκτον με συμμετοχή δεκάδων χιλιάδων
1968-1970 : ξέσπασμα εκατοντάδων φοιτητικών καταλήψεων (Columbia, University of California, Harvard κ.α.) και μαχητικές διαδηλώσεις με αιτήματα το σταμάτημα του πολέμου και των στρατιωτικών ερευνητικών προγραμμάτων των πανεπιστημίων
5/10/1969 : Πανεθνική κινητοποίηση στις ΗΠΑ με συνολική συμμετοχή πάνω από 36 εκ. σε όλες τις πολιτείες
Μάης 1971 : πανεθνική κινητοποίηση στην Ουάσινγκτον με 15.000 συλλήψεις και μετατροπή των γηπέδων σε αυτοσχέδια κέντρα κράτησης.
Σημαντικός παράγοντας που ευαισθητοποίησε και συγκλόνισε την αμερικάνικη κοινωνία, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διαμόρφωση του αντιπολεμικού κλίματος στις ΗΠΑ ήταν οι εικόνες από την φρίκη του πολέμου : κάποιες μεταδίδονταν για 1η φορά μέσω τηλεόρασης (π.χ. εκτελέσεις βιετναμέζων από αμερικάνους πεζοναύτες, νεκρά παιδιά από ναπάλμ κ.α.), άλλες τις έβλεπε ο αμερικάνικος λαός ζωντανά (π.χ. χιλιάδες φέρετρα νέων φαντάρων που γυρνούσαν στις ΗΠΑ, χιλιάδες ανάπηροι πολέμου κ.α.).
Από το αντιπολεμικό κίνημα του Βιετνάμ, στο αντιπαγκοσμιοποιητικό κίνημα και τις σημερινές αντιπολεμικές διαδηλώσεις
Η ήττα των ΗΠΑ στο Βιετνάμ ήταν στρατηγικού χαρακτήρα για τις ΗΠΑ, γιατί ήταν ένα από τα γεγονότα που εγκαινίασαν το πέρασμα του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού από την φάση της ανάπτυξής του στην φάση της σχετικής παρακμής του, στην οποία βρίσκεται μέχρι σήμερα. Για πολλά χρόνια, του ήταν πολιτικά αδύνατο να εμπλακεί άμεσα σε έναν νέο πόλεμο. Χρειάστηκαν δεκαετίες ώσπου να πραγματοποιήσουν αντίστοιχες μαζικής κλίμακας εισβολές στο Ιράκ, το Αφγανιστάν μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτέμβρη 2001, στο πλαίσιο του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας», αργότερα στη Συρία κτλ. Αυτό δεν σημαίνει φυσικά πως σταμάτησαν ποτέ τις επεμβάσεις ή τις μικρότερης κλίμακας επιθέσεις (π.χ. πρώτος πόλεμος του Κόλπου, Βαλκάνια). Έτσι, το αντιπολεμικό κίνημα στις ΗΠΑ αναζωπυρώθηκε στα τέλη του ’90 – αρχές ’00 (Σιάτλ 1999, Ν. Υόρκη και Σαν Φρανσίσκο 2001 και 2003 κ.α.) και σε διεθνές επίπεδο με το Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ, ενάντια στην παγκοσμιοποίηση.
Χωρίς ποτέ να έχουν εκλείψει εντελώς οι αντιπολεμικές κινητοποιήσεις στις ΗΠΑ, τα τελευταία 3 χρόνια έχουν γιγαντωθεί με επίκεντρο την σφαγή στην Παλαιστίνη και την εισβολή στο Ιράν. Στις 28/3 το κίνημα “No Kings” πραγματοποίησε την 3η και μεγαλύτερη διαμαρτυρία του με την συμμετοχή πάνω από 8 εκ. διαδηλωτών σε πάνω από 3000 πόλεις. Είχαν προηγηθεί άλλες 2 κινητοποιήσεις : τον Ιούνη και Οκτώβρη 2025.
Το κίνημα αυτό έχει ως βασική του αιχμή την πάλη κατά της κυβέρνησης Τραμπ και της αντιλαϊκής, πολεμοκάπηλης, ρατσιστικής και διεφθαρμένης πολιτικής του (Παλαιστίνη-Ιράν, ICE, μαζικές απελάσεις, έκρηξη της ακρίβειας, σκάνδαλο Epstein κτλ.). Συνεπώς δεν πρόκειται για ένα αποκλειστικά αντιπολεμικό κίνημα, αλλά για ένα κίνημα ριζοσπαστικοποίησης με σαφή – μεταξύ άλλων- αντιπολεμικά χαρακτηριστικά («Fund people, not bombs» κ.α.). Οργανώνεται μέσω δεκάδων μικρότερων και μεγαλύτερων πολιτικών ομάδων και οργανώσεων, αλλά και εργατικών συνδικάτων με εκατομμύρια μέλη (π.χ. American Federation of Teachers, Communications Workers of America, United Auto Workers κ.ά.). Είναι προφανές ότι στο τεράστιο αυτό κίνημα υπάρχουν διάφορες φωνές, κάποιες από τις οποίες προερχόμενες και από το εσωτερικό των Δημοκρατικών. Ωστόσο, είναι εντελώς έωλο το συμπέρασμα πως στο κίνημα αυτό ηγεμονεύουν οι Δημοκρατικοί ή πως θα στήριζε τους Δημοκρατικούς.
Ο Τραμπ κέρδισε τις εκλογές υποσχόμενος ότι θα… «σταματήσει τους πολέμους του Μπάιντεν και των Δημοκρατικών», αλλά τελικά «αποδείχτηκε» πως οι πόλεμοι αποτελούν συστατικό στοιχείο της αμερικάνικης εξωτερικής πολιτικής. Ο αμερικάνικος λαός βλέπει ξεκάθαρα την σύνδεση της διάλυσης του βιοτικού επιπέδου και των πολέμων : τα όποια υπολείμματα των δημοσίων συστημάτων υγείας, παιδείας και πρόνοιας υπήρχαν στις ΗΠΑ διαλύονται και αποτελούν τα καύσιμα της πολεμικής μηχανής των ΗΠΑ, τροφοδοτώντας τα κέρδη των αμερικάνικων πολυεθνικών βιομηχανιών όπλων (50 δις $ έχουν ήδη ξοδέψει οι ΗΠΑ μόνο για τις πρόσφατες επιθέσεις τους στο Ιράν).
Μετά τις μαζικές διαδηλώσεις της 28/3, η συνέχεια δόθηκε με ορισμένες τοπικές, πολύ πιο άμαζες αντιπολεμικές κινητοποιήσεις (π.χ. έξω από γραφεία γερουσιαστών στη Ν. Υόρκη). Επόμενος σταθμός για το αντιπολεμικό κίνημα : η Πρωτομαγιά.
Ορισμένες αναλογίες του τότε με το σήμερα
Τότε ήταν μια περίοδος που ξεκινούσε η σχετική παρακμή των ΗΠΑ, με την στροφή του μεταπολεμικού μακρού κύματος οικονομικής ανάπτυξης σε μακρύ κύμα κάμψης στα τέλη του ’60 – αρχές ’70. Κανείς δεν θα μπορούσε καν να σκεφτεί πως θα πάει κόντρα στις ΗΠΑ και θα νικήσει – πλην εξαιρέσεων, όπως Κούβα και Βιετνάμ. Τώρα η αμερικάνικη ηγεμονία έχει παρακμάσει σε τέτοιο βαθμό ώστε είναι θέμα χρόνου η μετατροπή της σχετικής παρακμής της σε απόλυτη. Έχουμε πίσω μας μισό αιώνα μακρού κύματος κάμψης με εκρήξεις της κρίσης (π.χ. 2008, 2020), αλλά και με μια συνολική αποτυχία όλων των μέσων που έχουν χρησιμοποιήσει οι ΗΠΑ και η Δύση για να αντιμετωπίσουν την κρίση (νεοφιλελευθερισμός, Ποσοτική Χαλάρωση, πόλεμοι κτλ.). Εξού και η αναπόφευκτη- με βάση την εσωτερική λογική του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής – στροφή στον πόλεμο. Πλέον, οι ΗΠΑ αμφισβητούνται από μια σειρά αναδυόμενων καπιταλιστικών και ιμπεριαλιστικών οικονομιών και απομονώνονται ακόμη-ακόμη και από τους παραδοσιακούς συμμάχους τους, τους ευρωπαίους ιμπεριαλιστές.
Τότε υπήρχε ένα πλάνο ενσωμάτωσης των μαζών σε κάποια αστικά σχέδια, άδικα, αντιλαϊκά, αλλά υπήρχε ο πολιτικός στόχος της ενσωμάτωσης των «από κάτω». Τώρα υπάρχει μόνο καταστροφή για την καταστροφή, ιμπεριαλιστικές εισβολές και βομβαρδισμοί για να τρομοκρατήσουν τους λαούς ώστε να καταπνίξουν κάθε αντίσταση στην αμερικάνικη αυτοκρατορία. Ένα διαρκές ρήμαγμα του πλανήτη και παντού δημιουργία «μαύρων τρυπών» και χάους : Παλαιστίνη, Συρία, Ιράκ, Ουκρανία και τόσες άλλες περιοχές του πλανήτη, με την απειλή ενός πυρηνικού ολοκαυτώματος να επικρέμεται διαρκώς πάνω από την ανθρωπότητα.
Τότε ήταν πιο ξεκάθαρη η προοπτική του σοσιαλισμού στα μάτια των μαζών, έστω και με εντελώς στρεβλό τρόπο, αλλά το όραμα και η ιδεολογία φώτιζε τις αντιπολεμικές κινητοποιήσεις. Τώρα το όραμα έχει δεχθεί σοβαρά πλήγματα από την αποπολιτικοποίηση, την αποϊδεολογικοποίηση, την ατομικοποίηση και την κορωνίδα του νεοφιλελεύθερου «Δεν υπάρχει εναλλακτική». Πρέπει να παλέψουμε και από το δικό μας μετερίζι, στην Ελλάδα, για την επαναφορά του οράματος !!
Από την εποχή των τεράτων, στην εποχή των λαών!
Οι πολεμικές επιχειρήσεις πρέπει πάντα να ικανοποιούν κάποιον πολιτικό στόχο. Στην περίπτωση του Ιράν, οι ΗΠΑ έχουν αποτύχει πολιτικά σε όσους στόχους έθεσαν : οι Φρουροί της Επανάστασης όχι μόνο ρωγμές δεν έχουν, αλλά είναι πιο συμπαγείς γιατί συσπειρώνουν πάνω τους – με στρεβλό τρόπο – τα αντιιμπεριαλιστικά αισθήματα των μαζών, τα στενά του Ορμούζ ανοιγοκλείνουν όποτε θέλει η ιρανική κυβέρνηση και όχι οι ΗΠΑ, και τα πυρηνικά του Ιράν … ακόμη ψάχνουν να τα βρουν.
Από αυτήν την άποψη, οι ΗΠΑ έχουν χάσει πολιτικά τον πόλεμο, όπως αποτυπώνεται και στην ταπεινωτική για αυτές «συμφωνία κατάπαυσης πυρός». Η όποια κλιμάκωση, π.χ. συνέχιση βομβαρδισμών ή χερσαία εισβολή, θα γυρίσει μπούμερανγκ και θα οδηγήσει σε μεγαλύτερο φιάσκο.
Η εποχή που ζούμε δεν είναι μόνο εποχή των τεράτων, αλλά και εποχή ιστορικών ανακατατάξεων και τεκτονικών αλλαγών στο ιμπεριαλιστικό σύστημα. Η ήττα των ΗΠΑ στο Ιράν μπορεί να αποτελέσει το γεγονός-τομή που θα φέρει πιο κοντά το τέλος της παντοκρατορίας τους. Δεν ζούμε όμως στην εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, της οποίας η παρακμή κράτησε αιώνες, γιατί δεν είχαν ωριμάσει στο εσωτερικό της οι υλικές συνθήκες για την ανατροπή της, με αποτέλεσμα ο αρχαίος κόσμος να γνωρίσει αιώνες βαρβαρότητας. Ζούμε στον 21ο αιώνα και οι υλικές συνθήκες για την ανατροπή του ιμπεριαλιστικού συστήματος είναι υπερώριμες, αρκεί να συγκροτηθεί ιδεολογικά και πολιτικά η κοινωνική δύναμη που θα επιτελέσει αυτό το έργο: οι λαοί και οι καταπιεσμένοι όλου του κόσμου. Δεν θα ανεχθούμε να παραμείνουμε καταδικασμένοι στην βαρβαρότητα : να εκμεταλλευτούμε την ιστορική ήττα των ΗΠΑ στο Ιράν και να αντλήσουμε από το πείσμα και την αυτοθυσία του βιετναμέζικου λαού που πολεμούσε τους ιμπεριαλιστές για 30 χρόνια, επιβάλλοντας τους μια ταπεινωτική ήττα. Στο χέρι μας είναι να μετατρέψουμε την εποχή των τεράτων, σε εποχή των λαών.


