Ο πόλεµος στη Μέση Ανατολή δεν είναι «εκτροπή», αλλά κανονικότητα ενός συστήµατος σε κρίση. Η γενίκευση των συγκρούσεων µε την επέµβαση ΗΠΑ–Ισραήλ στο Ιράν και τη νέα επίθεση των σιωνιστών στον Λίβανο, η εύθραυστη εκεχειρία και η συνεχιζόµενη γενοκτονία στην Παλαιστίνη, αποκαλύπτουν έναν κόσµο που αναδιατάσσεται βίαια. Οι λαοί πληρώνουν το τίµηµα. Η µόνη ρεαλιστική απάντηση βρίσκεται στην ανεξάρτητη, διεθνιστική δράση της εργατικής τάξης.
Tο συνεχιζόµενο αδιέξοδο των διαπραγµατεύσεων στο Ισλαµαµπάντ, µε τον ναυτικό αποκλεισµό των ιρανικών λιµανιών, το κλείσιµο των στενών του Ορµούζ και την άρνηση του Ιράν να διαπραγµατευτεί υπό απειλή, καθώς και οι συνεχιζόµενες σφαγές αµάχων στον Λίβανο από το Ισραήλ, δεν επιτρέπουν καµιά αισιοδοξία για το τέλος του πολέµου, παρά την παράταση της εύθραυστης εκεχειρίας. Η σοβαρότητα της κατάστασης δεν µπορεί να εξαντληθεί στο πεδίο της διπλωµατίας και επιβάλλεται η ανάδειξη των βαθυτέρων αιτιών της και των προεκτάσεων της επερχόµενης απειλής.
Η δοµική λογική του πολέµου
Η στρατιωτική επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν — η λεγόµενη «Επιχείρηση Επική Οργή», που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026 — δεν είναι µεµονωµένο επεισόδιο ούτε αποτέλεσµα «ψυχοπαθών» αποφάσεων, αλλά µια συνειδητή επιλογή των ΗΠΑ και των συµµάχων τους, ενταγµένη σε µια στρατηγική ανασυγκρότησης της ηγεµονίας τους σε µια περίοδο παρακµής. Είναι προϊόν µιας δοµικής λογικής: του ιµπεριαλισµού ως µέσου διατήρησης και επέκτασης της παγκόσµιας κυριαρχίας των µεγάλων καπιταλιστικών δυνάµεων. Η επίθεση πρέπει να αναλυθεί ως πολιτική πράξη που υπηρετεί οικονοµικά, στρατιωτικά και γεωστρατηγικά συµφέροντα — όχι ως τυχαία ή ατοµική επιλογή του Τραµπ ή ως υπαγορευόµενη από τους σιωνιστές. Η τελευταία άποψη αποπροσανατολίζει, γιατί η αλήθεια είναι ότι οι συγκλίνουσες επιταγές του ιµπεριαλιστικού συστήµατος επιτρέπουν και διευκολύνουν τη συντονισµένη δράση όλων των πλευρών που επωφελούνται από τον πόλεµο.
Η επίσηµη ρητορική περί «αποτροπής» και «προληπτικής άµυνας» λειτουργεί ως κάλυµµα για παρεµβάσεις που στοχεύουν στον έλεγχο κρίσιµων πόρων, στη διασφάλιση δρόµων εµπορίου και στην αποτροπή ανεξάρτητων περιφερειακών δυνάµεων από το να αµφισβητήσουν την παγκόσµια ιεραρχία. Η αµερικανο-ισραηλινή επιχείρηση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο προστασίας των συµφερόντων των µεγάλων ενεργειακών και αµυντικών οµίλων. Παράλληλα, λειτουργεί και ως µοχλός πίεσης προς τους συµµάχους των ΗΠΑ για την επιβεβαίωση της πρωτοκαθεδρίας τους, αλλά και για εσωτερική πολιτική διαχείριση: ο πόλεµος ανασυντάσσει πολιτική νοµιµοποίηση, αποσπά την προσοχή από τα κοινωνικά προβλήµατα και τροφοδοτεί τους κύκλους όπλων, ενέργειας και τεχνολογίας.
Η γενίκευση του πολέµου: Παλαιστίνη και Λίβανος
Η σύγκρουση δεν περιορίζεται στα σύνορα του Ιράν. Αποτελεί µέρος µιας ευρύτερης πολεµικής κλιµάκωσης σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή µε στόχο (και) τη συνολική αναδιάταξη της Μέσης Ανατολής, πάνω στα ερείπια των λαών. Η καταστροφή στη Γάζα µε τη συστηµατική εξόντωση του Παλαιστινιακού λαού συνεχίζεται. Ενώ τα βλέµµατα είναι στραµµένα στην Τεχεράνη, στη ∆υτική Όχθη καταγράφεται ρεκόρ επιθέσεων από εποίκους (πάνω από 680 περιστατικά το 2026). Η επαναλειτουργία οικισµών (όπως το Σα-Νουρ) και οι κατεδαφίσεις παλαιστινιακών καταστηµάτων δείχνουν το σχέδιο για πλήρη προσάρτηση. Το κράτος του Ισραήλ αξιοποιεί το συνολικό πολεµικό πλαίσιο για να επιβάλει τετελεσµένα εθνοκάθαρσης.
Ταυτόχρονα, στον Λίβανο, οι ισραηλινές επιθέσεις – που κυνικά ονοµάστηκαν «Αιώνιο Σκότος» – και η χερσαία εισβολή στο νότιο τµήµα της χώρας έχουν οδηγήσει σε µαζικούς εκτοπισµούς άνω του 1 εκ. ανθρώπων (20% του πληθυσµού) και χιλιάδες άµαχους νεκρούς, οδηγώντας σε µια νέα φάση αποσταθεροποίησης. Η περιοχή µετατρέπεται σε ενιαίο πεδίο σύγκρουσης, όπου τα διαφορετικά µέτωπα αλληλοτροφοδοτούνται.
Η σύνδεση αυτών των εξελίξεων δεν είναι συγκυριακή. Αποτελεί έκφραση της προσπάθειας των ιµπεριαλιστικών δυνάµεων και των περιφερειακών συµµάχων τους να αναδιατάξουν συνολικά τον συσχετισµό δυνάµεων στη Μέση Ανατολή. Οι λαοί της περιοχής βρίσκονται αντιµέτωποι µε έναν πόλεµο που ξεπερνά τα εθνικά σύνορα και παίρνει όλο και πιο γενικευµένα χαρακτηριστικά. Έχουν να αντιµετωπίσουν την ωµή πραγµατικότητα της ανθρωπιστικής κρίσης, για την οποία η «διεθνής κοινότητα» είναι συνένοχη, γιατί ανέχεται την πρωτόγνωρη βαρβαρότητα των εγκληµάτων που πράττουν τα σιωνιστικά καθάρµατα. ∆εν υποδύεται ούτε τη συνήθη υποκρισία της αποστολής ανθρωπιστικής βοήθειας: ενώ οι χρηµατιστηριακοί δείκτες των πολεµικών βιοµηχανιών ανεβαίνουν, τα Flash Appeals του ΟΗΕ παραµένουν τραγικά υποχρηµατοδοτούµενα. Η «διεθνής κοινότητα» βρίσκει άµεσα κεφάλαια δισεκατοµµυρίων για τις βόµβες του Τραµπ και του Νετανιάχου, αλλά την ίδια στιγµή, δηλώνει αδυναµία να καλύψει το κόστος — µόλις 308 εκατοµµύρια — για το γάλα και τα φάρµακα των παιδιών στη Βηρυτό και τη Γάζα.
Η ήττα της Ουάσιγκτον και η νέα Παγκόσµια Αρχιτεκτονική
Αντιµέτωπος µε την αποτυχία να πετύχει οποιονδήποτε από τους τρεις κεντρικούς στόχους — αλλαγή καθεστώτος, εξουδετέρωση του πυρηνικού προγράµµατος, άνοιγµα των Στενών του Ορµούζ — ο Τραµπ αναγκάστηκε να αποδεχθεί ως βάση διαπραγµάτευσης την πρόταση Τεχεράνης, που σήµαινε de facto παραδοχή της ήττας. Πρόκειται για ήττα µερική και αντιφατική — που δεν οδηγεί σε ειρήνη, αλλά σε νέα, πιο επικίνδυνη φάση αστάθειας. Το κόστος για τις ΗΠΑ της συντήρησης του πολέµου είναι τεράστιο: µε δαπάνη 35 δις. δολάρια µέσα σε µόλις 38 ηµέρες πολέµου µε το Ιράν και εξάντληση πανάκριβων οπλικών αποθεµάτων. Την ίδια ώρα, κανένας αξιωµατούχος των επιτιθέµενων δεν απαντά µε σαφήνεια τι σηµαίνει «νίκη» σε αυτόν τον πόλεµο.
Το Ιράν, µετά τον βοµβαρδισµό και τη δολοφονία ηγετικών στελεχών του, παρά τις µεγάλες καταστροφές, όχι µόνο δεν κατέρρευσε, αλλά µετέτρεψε την απειλή σε πλεονέκτηµα: απέκτησε λειτουργικό έλεγχο στα Στενά του Ορµούζ, επέβαλε διόδια σε γουάν και ενίσχυσε τη θέση του στην περιφέρεια. Ταυτόχρονα, η επίθεση χρησιµοποιήθηκε από το καθεστώς της Τεχεράνης για να πνίξει κάθε εσωτερική αντιπολίτευση — συµπεριλαµβανοµένου του κινήµατος «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία».
Πίσω από την άµεση σύγκρουση, που ενσωµατώνει και µια προσπάθεια επίδειξης οπλικής υπεροχής απέναντι στην αναπτυσσόµενη Κίνα, αναδύεται µια νέα παγκόσµια αρχιτεκτονική. Η Κίνα, ενώ υφίσταται πλήγµατα από την άνοδο των τιµών ενέργειας, βλέπει ταυτόχρονα τις ΗΠΑ να αιµορραγούν στρατιωτικά και πολιτικά στη Μέση Ανατολή. Το τρίτο ανταγωνιστικό µπλοκ, η Ρωσία αντέδρασε µε έντονη ρητορική καταδίκη, αλλά µε περιορισµένες πράξεις – ενταγµένες στο πλαίσιο των δικών της διαπραγµατεύσεων στο µέτωπο της Ουκρανίας. Η συµµαχία ΗΠΑ – Ισραήλ αποδυναµώνεται, η συζήτηση για αποµάκρυνση από το πετροδολάριο εντείνεται και το διεθνές σύστηµα ολισθαίνει προς έναν πολυπολικό ανταγωνισµό. Ωστόσο, η άνοδος νέων πόλων δύναµης δεν σηµαίνει απελευθέρωση των λαών — σηµαίνει νέους ανταγωνισµούς εις βάρος τους.
Οι συνέπειες για τους λαούς
Οι οικονοµικές συνέπειες είναι ήδη ορατές: άνοδος τιµών ενέργειας, διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασµού, κίνδυνος παγκόσµιας ύφεσης, µε χρεοκοπίες και κοινωνική φτωχοποίηση ως άµεσο κόστος της ιµπεριαλιστικής τυχοδιωκτικής πολιτικής που µετακυλίεται στις πλάτες των εργαζοµένων. Το ∆ΝΤ προειδοποιεί ότι ακόµη και στο αισιόδοξο σενάριο η παγκόσµια ανάπτυξη το 2026 θα υποχωρήσει στο 3,1%, ενώ στο δυσµενές σενάριο πέφτει στο 2% µε πληθωρισµό άνω του 6%. Ελλείψεις πλήττουν πετρέλαιο, ντίζελ, καύσιµα αεροσκαφών, υγροποιηµένο φυσικό αέριο και λιπάσµατα. Η απόφαση του Τραµπ να επιβάλει αποκλεισµό στη ναυσιπλοΐα του Περσικού Κόλπου αποτελεί συνειδητή πράξη οικονοµικού σαµποτάζ εις βάρος της παγκόσµιας οικονοµίας. Αυτό µεταφράζεται σε καθηµερινές δυσκολίες για τα λαϊκά στρώµατα: ακριβότερο ρεύµα, τρόφιµα, µεταφορές.
Ταυτόχρονα, οι λαοί της περιοχής υφίστανται και την άµεση βία: χιλιάδες νεκροί, εκτοπισµοί, καταστροφή υποδοµών και πολιτιστικής κληρονοµιάς. Νέα κύµατα προσφύγων θα βρεθούν αντιµέτωπα µε την Ευρώπη – φρούριο. Αξίζει να σηµειωθεί ότι µε τον πόλεµο να µαίνεται στο Ιράν, έχει ενεργοποιηθεί ένα σχέδιο (Refugee Response Plan) για 1,65 εκατοµµύρια πρόσφυγες, κυρίως Αφγανούς και Ιρακινούς που ζουν στο Ιράν, οι οποίοι βρίσκονται πλέον σε διπλό κίνδυνο.
Σε κάθε πόλεµο υπάρχουν κερδισµένοι και χαµένοι. Κερδισµένοι: οι όµιλοι της πολεµικής βιοµηχανίας και οι ενεργειακές εταιρείες. Χαµένοι: οι λαοί της περιοχής, οι εργαζόµενοι διεθνώς, οι µικρές οικονοµίες που δεν έχουν µέσα άµυνας απέναντι σε τέτοια σοκ. Ο πόλεµος λειτουργεί ως καταλύτης για πολιτικές λιτότητας και µετατόπιση πόρων από κοινωνικές ανάγκες σε στρατιωτικές δαπάνες. Ίσως όµως το πιο τροµακτικό είναι η πλήρης κατάργηση του διεθνούς δικαίου και η προσπάθεια εµπέδωσης µιας φιλοσοφίας επιβολής του δίκιου του ισχυρότερου.
Η ιµπεριαλιστική τριπλέτα και ο ρόλος της Ελλάδας
Πίσω από τον άξονα ΗΠΑ-Ισραήλ, οι Ευρωπαίοι ιµπεριαλιστές στέλνουν πολεµικά πλοία στην Ανατολική Μεσόγειο, διεκδικώντας τον δικό τους ρόλο στην πολεµική εµπλοκή. Ταυτόχρονα, υλοποιείται σε όλη την Ευρώπη το πρόγραµµα «Re-Arm»: µετατροπή των ευρωπαϊκών οικονοµιών σε πολεµικές, µε τους λαούς να καλούνται σε «ηρωικές θυσίες». Αυτό είναι το τρίτο σκέλος της ιµπεριαλιστικής τριπλέτας: όχι µόνο ΗΠΑ και Ισραήλ, αλλά και οι ευρωπαϊκές καπιταλιστικές τάξεις που σπεύδουν να διεκδικήσουν το µερίδιό τους.
Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση της Νέας ∆ηµοκρατίας, πιστή στον ευρωατλαντικό της προσανατολισµό, έχει εµπλακεί επικίνδυνα στις πολεµικές επιχειρήσεις. Η παραχώρηση αµερικανοΝΑΤΟϊκών βάσεων, η αποστολή φρεγατών και F-16 στην Κύπρο και η ρητορική περί «εθνικής ενότητας» αποκαλύπτουν τον (υπο-)ιµπεριαλιστικό της ρόλο: κινείται µε σκοπό να προλάβει την αντίπαλο Τουρκία, κατοχυρώνοντας διεκδικήσεις στη σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου, προς όφελος εφοπλιστικών και εµπορικών συµφερόντων. Η εµπλοκή δεν είναι “υποχρέωση” — είναι επιλογή της ελληνικής αστικής τάξης να συµµετέχει στη µοιρασιά της λείας. Ο ελληνικός λαός δεν έχει να κερδίσει τίποτα από αυτή την εµπλοκή — παρά µόνο φτώχεια και τον κίνδυνο επέκτασης της σύγκρουσης εδώ. Τα κόµµατα της αντιπολίτευσης που επιχειρούν «υπεύθυνη» κριτική, στην ουσία συναινούν: δεν αρκεί να µιλά κανείς για «κίνδυνο για την Ελλάδα», πρόκειται για δοµικές επιλογές ενός συστήµατος που αναπαράγει τον πόλεµο ως µέσο επίλυσης ανταγωνισµών.
Το αντιπολεµικό κίνηµα: δυνάµεις και αδυναµίες
Ωστόσο, υπάρχει και η άλλη όψη. Χιλιάδες άνθρωποι σε όλο τον κόσµο βγαίνουν στους δρόµους. Στις ΗΠΑ, η πλειοψηφία τάχθηκε (δηµοσκοπικά) ενάντια στην πολεµική εµπλοκή, ενώ βετεράνοι συλλαµβάνονται έξω από το Καπιτώλιο διαδηλώνοντας εναντίον της πολεµοκαπηλείας. Στην Ελλάδα, πλατιές συγκεντρώσεις έχουν διοργανωθεί από τον Μάρτιο, µε τις δυνάµεις της ριζοσπαστικής αριστεράς να πρωτοστατούν στο κάλεσµα «Κάτω τα χέρια από τον λαό του Ιράν». Υπήρξαν, βέβαια, και µικρές µεµονωµένες στιγµές που η αντίσταση πήρε συγκεκριµένη µορφή: η άρνηση πληρώµατος να φορτώσει πολεµικό υλικό στη Θεσσαλονίκη, οι συµβολικές καταλήψεις σε πρεσβείες, η συµµετοχή συνταξιούχων σε µπλόκο έξω από στρατιωτική βάση. Η ανάπτυξη αυτού του κινήµατος αποτελεί τον µόνο δυνατό πραγµατικό φραγµό στα σχέδια των ιµπεριαλιστών.
Παρόλα αυτά, πρέπει να είµαστε ειλικρινείς για τις αδυναµίες µας. Πρώτον, το αντιπολεµικό κίνηµα ξυπνά µετά την έναρξη των βοµβαρδισµών και αποκοιµιέται µε την πρώτη κατάπαυση — ενώ ο πόλεµος προετοιµάζεται συστηµατικά χρόνια: οικονοµικά, ιδεολογικά, στρατιωτικά. ∆εύτερον, φωνές – ακόµη και εντός του αντιπολεµικού κινήµατος – εστιάζουν στον «κίνδυνο για την Ελλάδα» και αναπαράγουν λογικές προστασίας των «εθνικών συµφερόντων» αντί διεθνιστικής αλληλεγγύης. Τρίτον, χωρίς σύνδεση της αντιπολεµικής πάλης µε τον αγώνα ενάντια στην ακρίβεια και στις κοινωνικές περικοπές, τα αντιπολεµικά συνθήµατα παραµένουν αφηρηµένα και δεν αγγίζουν την καθηµερινότητα της εργατικής τάξης. Η αύξηση των εξοπλιστικών δαπανών, το «Re-Arm Europe», η χρηµατοδότηση πολέµων µέσω αγορών οµολόγων — όλα αυτά αποτελούν κοµµάτι µιας στρατηγικής υπέρβασης της κρίσης για το κεφάλαιο. Χωρίς αυτή τη σύνδεση, το αντιπολεµικό κίνηµα κινδυνεύει να παραµείνει ηθική διαµαρτυρία και όχι υλική δύναµη ανατροπής.
Η επαναστατική θέση: ήττα του ιµπεριαλισµού, διεθνής αλληλεγγύη
Η επαναστατική αριστερά οφείλει να δώσει στο αντιπολεµικό κίνηµα ξεκάθαρη διεθνιστική κατεύθυνση. ∆εν ταυτιζόµαστε µε πατριωτικές ρητορικές που ζητούν απλώς µη εµπλοκή, ούτε µε κεντροαριστερές λογικές συναίνεσης στα «εθνικά θέµατα». Παλεύουµε για: την ήττα της άρχουσας τάξης µας στον πόλεµο, τη µετατροπή του ιµπεριαλιστικού πολέµου σε ταξικό αγώνα εναντίον εκείνων που τον κηρύττουν, το κλείσιµο των βάσεων και την έξοδο από το ΝΑΤΟ, τον τερµατισµό κάθε στρατιωτικής εµπλοκής της Ελλάδας.
Η αλληλεγγύη µας στον ιρανικό λαό δεν σηµαίνει υποστήριξη στους θεοκρατικούς καταπιεστές της Τεχεράνης, ενώ γνωρίζουµε ότι ο πόλεµος χρησιµοποιείται από το καθεστώς για να συσπειρώσει τον λαό µέσω του εθνικισµού και να πατάξει κάθε εσωτερική αντιπολίτευση. Σηµαίνει ότι αντιτιθέµεθα στους βοµβαρδισµούς, στον αποκλεισµό και στην ιµπεριαλιστική επέµβαση, ενώ ταυτόχρονα εκφράζουµε αλληλεγγύη στα εργατικά κινήµατα, τους αγωνιζόµενους, τις γυναίκες που αντιστέκονται στη θεοκρατία. Ο φόβος ταύτισης ή οι κατηγορίες περί αντισηµιτισµού συχνά απονευρώνουν την παρέµβαση — χρειάζεται πολιτική καθαρότητα χωρίς εκπτώσεις. Η ειρήνη δεν θα επιβληθεί από τα πάνω· θα την κατακτήσουµε από τα κάτω, µε µαζική, οργανωµένη, διεθνιστική αντίσταση.
Κάλεσµα σε δράση
Η δυστοπία που ζούµε δεν πέφτει από τον ουρανό. Την παράγουν τα καπιταλιστικά συµφέροντα, αλλά τη διευκολύνει η αδυναµία µας να συγκροτήσουµε ένα µαζικό, οργανωµένο, ταξικό και διεθνιστικό κύµα αντίστασης. Το ζητούµενο δεν είναι µια ακόµα αντιπολεµική διαδήλωση — είναι η µετάλλαξη κάθε σωµατείου, γειτονιάς, φοιτητικής συνέλευσης σε κύτταρο πάλης ενάντια στον πόλεµο και τον καπιταλισµό. Μόνο έτσι, όταν οι µηχανές του πολέµου ξανανάψουν — γιατί θα ξανανάψουν — θα υπάρχει ένας οργανισµός ικανός να τις σταµατήσει.
Οι οργανώσεις της µαχόµενης αριστεράς, τα εργατικά σωµατεία, οι φοιτητικοί σύλλογοι, οι κοινωνικές συλλογικότητες πρέπει άµεσα να οικοδοµήσουν:
• Μόνιµες τοπικές αντιπολεµικές επιτροπές σε κάθε γειτονιά και χώρο εργασίας — που δεν διαλύονται µόλις χαµηλώσουν οι τόνοι.
• Συντονισµένες εργατικές δράσεις: απεργίες, στάσεις εργασίας, αρνήσεις φόρτωσης πολεµικού υλικού — που κάνουν τον πόλεµο οικονοµικά ασύµφορο, παρεµπόδιση αποβίβασης «τουριστών» του IDF .
• Εκστρατείες αποκάλυψης και µποϊκοτάζ των εταιρειών που κερδίζουν από τον πόλεµο.
• Πραγµατικά δίκτυα διεθνιστικής αλληλεγγύης µε τα εργατικά κινήµατα στην Τουρκία, στο Ιράν, στο Λίβανο, στην Παλαιστίνη.
• Ανθρωπιστική υποστήριξη και δίκτυα υποδοχής για πρόσφυγες και εκτοπισµένους.
Απέναντι στη βαρβαρότητα και την καταστροφή της «Επικής Οργής» και του «Αιώνιου Σκότους», δεν υπάρχει µέση οδός. Ή θα αφήσουµε τους πολεµοκάπηλους να µας οδηγήσουν σε νέες σφαγές, ή θα οικοδοµήσουµε ένα µαζικό, µαχητικό, αντιιµπεριαλιστικό κίνηµα που θα σπάσει την αλυσίδα του µίσους.
Κ.Μ.
Υποβολή απάντησης