Χιλή 1973: 50 χρόνια από το πραξικόπημα

Του Βαγγέλη Λιγάση

Η οδυνηρή κατάληξη του «κοινοβουλευτικού δρόµου προς τον σοσιαλισµό» και ο νεοφιλελευθερισµός «στο στόµιο του πολυβόλου»

Φέτος συµπληρώνονται 50 χρόνια από το πραξικόπηµα στη Χιλή, το 1973, που ανέτρεψε τον εκλεγµένο πρόεδρο της Αριστεράς Σαλβαδόρ Αγιέντε και εγκαθίδρυσε τη στυγνή δικτατορία του Πινοσέτ. Το «πείραµα» της Χιλής απέδειξε δύο πράγµατα ταυτόχρονα: Πρώτο, ότι η στρατηγική του «δηµοκρατικού δρόµου για τον σοσιαλισµό» οδηγεί σε οδυνηρές τραγωδίες το κίνηµα και την Αριστερά. Ο ρεφορµισµός αποδείχτηκε για µία ακόµη φορά «στρατηγός της ήττας». ∆εύτερο, ότι στις συνθήκες εκείνης της εποχής, ο νεοφιλελευθερισµός σαν οιονεί οικονοµική και κοινωνική αντεπανάσταση ενάντια στις εργατικές κατακτήσεις χρειαζόταν ένα διεθνές «υπόδειγµα» σαρωτικής επιβολής, το δε πραξικόπηµα και η στυγνή δικτατορία ήταν τα µόνα µέσα για να ευοδωθεί άµεσα. Οι φασίστες αποκαλύφθηκαν για µία ακόµη φορά σαν στυγνοί υπηρέτες των πιο ληστρικών τάσεων του συστήµατος.

Σε αυτό το άρθρο θα αναφερθούµε στο πρώτο από τα δύο.

Η εκλογική νίκη της Αριστεράς

Τον Σεπτέµβριο του 1970 κέρδισε τις προεδρικές εκλογές µε οριακή σχετική πλειοψηφία (36%, έναντι 35% της ∆εξιάς και 28% της Χριστιανικής ∆ηµοκρατίας) η Λαϊκή Ενότητα – Unidad Popular (UP), ένας συνασπισµός του σταλινικού ΚΚ µε το Σοσιαλιστικό κόµµα, το MAPU (αριστερή διάσπαση της Χριστιανικής ∆ηµοκρατίας) κ.ά. Πρόεδρος της Χιλής ορκίστηκε τον ∆εκέµβριο ο ηγέτης της δεξιάς τάσης του Σοσιαλιστικού κόµµατος Σαλβαδόρ Αγιέντε.

Το πρόγραµµα της UP αποσκοπούσε στην ολοκλήρωση των επιχειρούµενων µεταρρυθµίσεων του προηγούµενου προέδρου Χριστιανοδηµοκράτη Φρέι (1964-1970), µε κέντρα την αγροτική αναδιανοµή γης (µε αποζηµίωση και δικαίωµα «προτίµησης» στους µεγαλοκτηµατίες) και την υποβοηθούµενη από το κράτος βιοµηχανική ανάπτυξη µε εθνικοποίηση τραπεζών – ασφαλειών αλλά και επιδότηση του ιδιωτικού κεφαλαίου. Επιπλέον, εθνικοποίησε χωρίς αποζηµίωση τα ορυχεία χαλκού, που αποτελούσαν το κύριο εξαγωγικό προϊόν και ανήκαν σε εταιρείες των ΗΠΑ.

Επί της ουσίας, ήταν ένα τυπικό κεϊνσιανό πρόγραµµα αναθέρµανσης της οικονοµίας (αρκετά διαδεδοµένο την δεκαετία του ’70), µε ελάχιστες διαφορές από το πρόγραµµα του Φρέι. Η πιο ουσιαστική διαφορά της UP µε τη Χριστιανοδηµοκρατία, ήταν ότι έλεγχε την οργανωµένη εργατική τάξη (τελευταίο συνέδριο CUT – Χιλιανή ΓΣΕΕ: UP 75%). Θα µπορούσε να κερδίζει ψηφοφόρους της «µεσαίας τάξης» στον βαθµό που θα έλεγχε και θα περιόριζε την δράση της εργατικής τάξης…

Μόλις τον Νοέµβριο του 1970, ο Αγιέντε, για να υποστηριχτεί στο ελεγχόµενο από την δεξιά Κογκρέσο, υπέγραψε τον «Νόµο των εγγυήσεων». Με αυτό το νοµοθέτηµα (που κρατήθηκε µυστικό και δεν παρουσιάστηκε ποτέ στους υποστηρικτές της UP) η κυβέρνηση υποσχέθηκε να αφήσει ανέγγιχτες τις δοµές του εκπαιδευτικού συστήµατος, της Εκκλησίας, των µέσων ενηµέρωσης και των Ενόπλων ∆υνάµεων…

1971: η αστική τάξη νιώθει «άβολα»…

Ωστόσο, το 1971 οι εργάτες απήλαυσαν αυξήσεις 38%, οι υπάλληλοι 120%, το ΑΕΠ αυξήθηκε 8% και η ανεργία µειώθηκε στο 10%.

Τον Απρίλη του 1971 στις δηµοτικές εκλογές η UP θριάµβευσε µε 51%.

Οι οργανώσεις των ακτηµόνων, ενθαρρυµένες από τις υποσχέσεις για αγροτική µεταρρύθµιση, ενέτειναν τις καταλήψεις γης (σε όλη την χρονιά καταγράφηκαν 1.280). Ο Αγιέντε τον Μάιο του 1971 κατηγόρησε το Κίνηµα Επαναστατικής Αριστεράς – MIR («γκεβαριστές» µε προτεραιότητα στον ένοπλο αγώνα και υποτίµηση συνδικαλισµού κ.λπ.), που είχε επιρροή κυρίως στους φοιτητές, τους ακτήµονες και τους κατοίκους των παραγκουπόλεων, ότι κινείται εκτός νόµου. Αλλά και οι µη συνδικαλισµένοι εργάτες (η CUT – ΓΣΕΕ κάλυπτε µόνο όσους δούλευαν σε χώρους µε πάνω από 25 εργαζόµενους) δεν ελέγχονταν από την UP (το 1971 καταγράφηκαν 1.760 απεργίες).

Η αστική τάξη της Χιλής δεν ένιωθε βολικά µε τις εξελίξεις… Τα µόνα κεφάλαια που επενδύονταν ήταν οι κρατικές επιδοτήσεις και εντάθηκε η συστηµατική αποταµίευση αγαθών-αποθησαύριση που, σε συνδυασµό µε το αυξηµένο επίπεδο διαβίωσης της εργατικής τάξης, δηµιούργησε έλλειµµα προσφοράς και ανεπάρκεια αγαθών. Τον Νοέµβριο του 1971, την 2η ηµέρα της επίσηµης επίσκεψης του Φιντέλ Κάστρο, η δεξιά οργάνωσε την διαδήλωση της «άδειας κατσαρόλας», όπου χιλιάδες «κυρίες» της µεσαίας τάξης ανέµιζαν και χτυπούσαν κατσαρόλες (πολλές είχαν φέρει τις υπηρέτριές τους για να τις κουβαλάνε)…

1972: το «βαθύ κράτος» αντιδρά

Μπαίνοντας στον 2ο χρόνο της κυβέρνησης Λαϊκής Ενότητας οι αντιθέσεις αλλά και οι προσδοκίες συνοψίστηκαν στο δίπολο «παγίωση ή προώθηση του χιλιανού δρόµου για τον σοσιαλισµό». Σε δύο συσκέψεις τον Φεβρουάριο και τον Ιούνιο του 1972 συγκρούστηκαν η δεξιά πτέρυγα της UP (ΚΚ και δεξιά τάση ΣΚ) µε την αριστερή (αριστερή τάση ΣΚ, MAPU και «Χριστιανική Αριστερά»), αλλά η διαφωνία ήταν περισσότερο ποσοτική παρά ποιοτική. Ο «ριζοσπαστισµός των αριθµών», π.χ. εθνικοποίηση του 90% των µεγάλων εταιρειών αντί του 43% που πρότεινε η ηγεσία κ.λπ., άφηνε µια αυξανόµενη αίσθηση ουτοπίας, καθώς η πολιτική κατεύθυνση της Χιλής καθοριζόταν έξω από τα συνέδρια και το προεδρικό παλάτι. Όλη η αριστερά (του MIR συµπεριλαµβανόµενου) συµφωνούσε ότι «τµήµα του κράτους» έχει κατακτηθεί… Από καµιά οργάνωση δεν µπήκε το ζήτηµα αν έπρεπε να δράσει εκτός των ορίων της UP, αλλά επικεντρωνόταν στο τι έπρεπε να κάνει η UP από την θέση της «µέσα στο κράτος».

Τον Μάιο του 1972 στην βιοµηχανική πόλη Conception σκοτώθηκε από την αστυνοµία ένα µέλος του MIR σε αντιδιαδήλωση κόντρα σε δεξιά οργάνωση φοιτητών. Ο «κοµµουνιστής» δήµαρχος (που έστειλε τα ΜΑΤ) και η κυβέρνηση καταδίκασαν την βία «απ’ όπου κι αν προέρχεται».

Στη Melipilla κοντά στο Σαντιάγκο, ένας τοπικός δικαστής σε συνεργασία µε τους γαιοκτήµονες µε νοµικίστικα κωλύµατα εµπόδιζε την αναδιανοµή γης. Στις 22 Ιουνίου συνελήφθησαν στο κέντρο της πόλης 22 στελέχη των οργανώσεων των ακτηµόνων. Ακολούθησε σειρά διαδηλώσεων. Ταυτόχρονα, στην βιοµηχανική περιοχή Cerrillos 4 εργοστάσια απεργούσαν. Οι απεργοί ενώθηκαν µε τους ακτήµονες στην Melipilla και ως τις 30 Ιούνη όλη η πόλη είχε αποκλειστεί. Στις 12 Ιούλη µια τεράστια διαδήλωση στο κέντρο του Σαντιάγκο απαιτούσε την απελευθέρωση των 22. Η κυβέρνηση αρνήθηκε να παρέµβει.

Οι κορδόνες

Μια νέα µορφή οργάνωσης γεννήθηκε. Αυτοαποκλήθηκε βιοµηχανική «ζώνη» – κορδόν. Μια 2η κορδόν δηµιουργήθηκε στην περιοχή Vicuna McKenna. Η κορδόν του Cerrillos έβγαλε ανακοίνωση απαιτώντας τον έλεγχο της παραγωγής και την αντικατάσταση του κοινοβουλίου από εργατική συνέλευση!

Το ΚΚ και η δεξιά πτέρυγα του ΣΚ καθοδήγησαν τα µέλη τους να µην έχουν καµία σχέση µε τις κορδόνες.

Το ίδιο διάστηµα, στην Conception, µια «λαϊκή συνέλευση» 3.000 αγωνιστών από οργανώσεις, συνδικάτα, φοιτητικούς συλλόγους κ.λπ. συλλογικότητες χαρακτηρίστηκε από το ΚΚ «µανούβρα της αντίδρασης και του ιµπεριαλισµού».

Στις 12 -13 Αυγούστου η αστυνοµία εισέβαλε µε 400 άνδρες και βαρύ οπλισµό στην παραγκούπολη του Lo Hermida κοντά στο Σανντιάγκο αναζητώντας µέλη ακροαριστερής οργάνωσης. Η µαζική αντίσταση κόστισε 1 νεκρό, 12 βαριά πληγωµένους και 160 συλληφθέντες.

Ο ταξικός πόλεµος ξέφευγε σταδιακά από τον έλεγχο.

Η απεργία των αφεντικών

Στις 10 Σεπτέµβρη στο Santiago, µε κλειστά τα µαγαζιά από τους ιδιοκτήτες  ενάντια στον έλεγχο των τιµών, σε µαζικό συλλαλητήριο της δεξιάς, ανάµεσα σε παραληρήµατα εναντίον της «µαρξιστικής» κυβέρνησης, προαναγγέλθηκε το «σχέδιο Σεπτέµβριος». Στις 11 Οκτώβρη ξεκίνησε το επ’ αόριστο σταµάτηµα των φορτηγών από τους ιδιοκτήτες τους. Οπλισµένες συµµορίες της νεοφασιστικής οργάνωσης Patria y Libertad φύλαγαν στις εισόδους των πόλεων τα φορτηγά. Οι µαγαζάτορες την υποστήριξαν, συνεχίζοντας να κρατάνε κλειστά τα µαγαζιά. Οι επαγγελµατικές οργανώσεις γιατρών, δικηγόρων, οδοντιάτρων κ.λπ. συµµετείχαν εντείνοντας την ατµόσφαιρα πανικού. Οι εργοστασιάρχες προσπαθούσαν να σταµατήσουν τις µηχανές, ακόµα και µε δολιοφθορές.

Η κυβέρνηση, αµήχανη, καλούσε σε πειθαρχία και υπακοή στα επίσηµα συνδικάτα, διαπραγµατευόµενη µε τους ιδιοκτήτες φορτηγών µε µεσολάβηση των ιδιοκτητών λεωφορείων… Μια βδοµάδα αργότερα οι «λεωφορειατζήδες» ενώθηκαν µε τους «φορτηγατζήδες».

Ήταν ξεκάθαρη η τακτική της δεξιάς, που αποσκοπούσε στο οικονοµικό χάος.

Το ίδιο ξεκάθαρη, όµως, ήταν η κατάσταση για τους εργάτες.

Από την πρώτη µέρα της «απεργίας», οµάδες εργατών κατέλαβαν τους δρόµους και κάθε διαθέσιµο µέσο µεταφοράς επιστρατεύθηκε και οδηγήθηκε από εθελοντές οδηγούς. Αρκετές κορδόνες έστειλαν οµάδες για την «ανάκτηση» των φορτηγών. Μόνο στο κεντρικό Σαντιάγκο ο αριθµός των εθελοντών οδηγών έφτασε τις 8.000. Στα εργοστάσια οργανώθηκαν οµάδες περιφρούρησης για να συνεχιστεί η παραγωγή. Μακριές ουρές γεµάτες υποµονή σχηµατίστηκαν έξω από τα σούπερ µάρκετ και σε περίπτωση που δεν τα άνοιγαν οι ιδιοκτήτες, τα άνοιγαν οι εργάτες και µε την υποστήριξη φρουράς τα διατηρούσαν ανοιχτά.

Στα µέρη που είχαν δηµιουργηθεί κορδόνες οργανώθηκαν γρήγορα γύρω από τα προβλήµατα της συνέχισης της παραγωγής. Έχοντας να αντιµετωπίσουν το «πάγωµα» των τραπεζικών λογ/σµών (µισθοδοσίας, προµηθειών κ.λπ.), χρησιµοποίησαν τις συναλλαγές µε µετρητά, τον αντιπραγµατισµό, την λιανική πώληση κ.λπ. Όταν οι γιατροί µπήκαν στην «απεργία» της δεξιάς στις 17 Οκτώβρη, δηµιουργήθηκε κοινή επιτροπή των «λοιπών» εργαζοµένων στα νοσοκοµεία, που κατάφερε και τα κράτησε αρκούντως λειτουργικά και σε κάθε περίπτωση ανοιχτά.

Έχοντας να αντιµετωπίσουν επιθέσεις φυσικής βίας από ένοπλες συµµορίες της ακροδεξιάς (37 τον αριθµό), αυτόνοµες εργατικές οργανώσεις αυτοάµυνας, µε την µορφή τοπικών επιτροπών ή εργοστασιακών οµάδων περιφρούρησης, πολλαπλασιάζονταν όλο το επόµενο διάστηµα. Οι επιτροπές για την παραγωγή εξελίχθηκαν σε όργανα εργατικού ελέγχου ενάντια στα αφεντικά. Οι ηµικρατικές οργανώσεις διανοµής τροφίµων JAP, εξελίχθηκαν σε µαχητικές οργανώσεις που αγόραζαν και διένεµαν προµήθειες, κρατώντας ανοιχτά τα µαγαζιά και τα σούπερ µάρκετ, προστατεύοντάς τα από τις επιθέσεις και κολεκτιβοποιώντας λειτουργίες στις φτωχογειτονιές, κυρίως την διατροφή των παιδιών σε κοινές κουζίνες, τις olla comun.

Στις 31 Οκτώβρη, µε αφορµή νέα απεργία από τους πιλότους, ο Αγιέντε έβαλε στην κυβέρνηση στρατιωτικούς και έθεσε την χώρα σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης.

Αριστερά: «βαριά αφέλεια»

Οι ιδιοκτήτες φορτηγών επέστρεψαν στην δουλειά, ενώ ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ στρατηγός Prats (που αργότερα θα δολοφονηθεί από τον διάδοχό του) θα επιβάλει αυστηρή απαγόρευση νυχτερινής κυκλοφορίας, θα αναλάβει τον έλεγχο της διανοµής και θα επιστρέψει την πλειοψηφία των κατειληµµένων εργοστασίων και επιχειρήσεων στους ιδιοκτήτες τους.

Κι ενώ συνέβαιναν όλα αυτά, η Αριστερά συνέχισε να υποφέρει από βαριά… αφέλεια. Ο γενικός γραµµατέας του MIR Miguel Enriquez (που θα σκοτωθεί µαζί µε το σύνολο της ΚΕ σε συγκρούσεις στο επερχόµενο πραξικόπηµα) περιγράφει την κατάσταση σαν «προεπαναστατική» (στην δηµόσια συζήτηση που οργάνωσαν οι «Χριστιανοί για τον Σοσιαλισµό») και η εφηµερίδα της οργάνωσης «Punto Final» αναφέρει: «Οι ένοπλες δυνάµεις έχουν να παίξουν έναν πατριωτικό και δηµοκρατικό ρόλο υποστηρίζοντας τον αγώνα των εργαζοµένων ενάντια στην εκµετάλλευση […] Αυτό είναι που συµβαίνει και αυτό είναι που η εργατική τάξη µπορεί να περιµένει όταν βλέπει τις Ένοπλες ∆υνάµεις τµήµα της κυβέρνησης»!

Η µόνη αριστερή οργάνωση που πρότεινε ανεξάρτητη από την UP στρατηγική, ήταν η µικρότερη απ’ όλες, η «Χριστιανική Αριστερά», που αρνήθηκε να µπει στη νέα κυβέρνηση, προτείνοντας «συντονισµένα όργανα άµυνας σε εργοστασιακό και περιφερειακό επίπεδο».

1973: εικόνες δυαδικής εξουσίας και µάχη για την εξουσία

Η αντιπαράθεση του Οκτωβρίου διέσπασε το MAPU σε 2 κοµµάτια. Ο υπουργός Οικονοµικών Fernando Flores (της αριστερής πλειοψηφίας), αψηφώντας την κυβερνητική πολιτική «συµφιλίωσης» µε τους Χριστιανοδηµοκράτες, ζητεί δηµόσια πάγωµα τιµών στα βασικά αγαθά και σειρά ελέγχων της κερδοσκοπίας. Αντίθετα, ο κοµµουνιστής υπουργός Προϋπολογισµού ανακοινώνει το νέο οικονοµικό πρόγραµµα, που περιλαµβάνει επιστροφή 123 εργοστασίων στους προηγούµενους κατόχους τους. Αυτόµατα ξεσπά διαδήλωση των κορδόνες της πρωτεύουσας προς το κέντρο της πόλης και στο τέλος Ιανουαρίου οι µαχητικότερες κορδόνες δηλώνουν «Κανένα εργοστάσιο που καταλήφθηκε κατά την διάρκεια της απεργίας των αφεντικών δεν θα επιστραφεί πίσω». Στις 5 Φεβρουαρίου συγκεντρώνονται στο Εθνικό Στάδιο εργάτες, καταληψίες γης, τοπικές οργανώσεις γειτονιάς και παραγκουπόλεων ενάντια στο σχέδιο Millas (ο … κοµµουνιστής υπουργός) και µε κεντρικό πανό «λαός άοπλος = λαός ηττηµένος».

Στις εκλογές για τη Γερουσία του Μαρτίου 1973, η UP παίρνει το 44%  (για πρώτη φορά θα στηρίξει τους υποψήφιους του ΣΚ και το MIR).

Ωστόσο, τον Οκτώβριο ο Αγιέντε µε την UP είχαν διαβεί τον Ρουβίκωνα. Είχαν µετατραπεί σε θεατή στην αρένα του ταξικού πολέµου και µάταια προσπαθούσαν να ξαναµπούν σε κάποια πλεονεκτική θέση… Ούτε οι αστοί ούτε οι εργάτες είχαν πλέον αυταπάτες για τον ρόλο του Κοινοβουλίου στις επερχόµενες αλλαγές.

Η αστική τάξη δεν ενδιαφερόταν πια για συµβιβασµούς και προέκρινε το σχέδιο «Russian Marshals», ένα σχέδιο «καµένης γης» µε παράλληλη κινητοποίηση διεθνούς υποστήριξης.

Από την άλλη, η συγκρότηση συντονιστικής επιτροπής των κορδόνες, εξαιτίας της κυριαρχίας των αριστερών σοσιαλιστών, αντί να αποτελέσει κάποιο πρόπλασµα εργατικής εξουσίας, µεταβλήθηκε σε µία ακόµα φατρία στο Σοσιαλιστικό Κόµµα.

Κερασάκι στην τούρτα, στις 23 Ιουνίου 1973 το τεθωρακισµένο σύνταγµα του Σαντιάγκο, υπό τις διαταγές ενός φανατικού του Patria y Libertad ονόµατι Souper, κατέλαβε τους δρόµους και ανακοίνωσε πραξικόπηµα. Οι µαγαζάτορες ξαναέκλισαν τα καταστήµατά τους, οι ιδιοκτήτες φορτηγών κ.λπ. ξανακήρυξαν απεργία, αλλά αυτό το καλοκαίρι ξεκαθάρισαν τα δευτερεύοντα ζητήµατα και έµενε η µάχη για την εξουσία. Παντού ξεφύτρωναν σαν αντίδραση νέες κορδόνες (Santiago-Centro µε δηµόσιους υπαλλήλους και κατοίκους παραγκουπόλεων, Barrancas κ.λπ.), όπλα κατασκευάζονταν στους τόρνους των εργοστασίων, τα εργοστάσια καταλαµβάνονται (πολλά δεν είχαν επιστραφεί από τις καταλήψεις του Οκτωβρίου), τα κέντρα διανοµής και οι δηµόσιες υπηρεσίες είναι υπό τον άµεσο έλεγχο των εργατών.

Κι ενώ τα πράγµατα εξελίσσονταν µε αυτόν τον τρόπο, ο Αγιέντε στις 29 Ιούνη, ανήµπορος στην αναµέτρηση µε την αστική τάξη, προσέτρεξε ακόµη µια φορά στο Γενικό Επιτελείο. Εχθρός, σύµφωνα µε τον ηγέτη του ΚΚ Manuel Contreras (σε οµιλία του που επαίνεσε τον πατριωτισµό των Ενόπλων ∆υνάµεων στις 8 Αυγούστου) ήταν η άκρα αριστερά, που ήταν υπεύθυνη για την βία και «υποστήριζε» τις φασιστικές συµµορίες…

Game Over

Στις 3 Αυγούστου ανακοινώνεται νέο υπουργικό συµβούλιο µε συµµετοχή των στρατηγών. Κηρύσσεται κατάσταση έκτακτης ανάγκης και ψηφίζεται ο νόµος «για τον έλεγχο των όπλων». Η αποκατάσταση του κρατικού (αστικού) µονοπωλίου της βίας γίνεται διά πυρός και σιδήρου. Υποστηρικτές της UP στο Ναυτικό και την Αεροπορία, που αποκάλυψαν δηµόσια ετοιµασίες για νέο στρατιωτικό πραξικόπηµα, συλλαµβάνονται, βασανίζονται και καταδικάζονται.

Τα καλέσµατα για ένοπλο αγώνα που ανακοινώνει το MIR και ο Altamirano (αριστερός γραµµατέας του ΣΚ) στις αρχές Αυγούστου, µεταφέρουν την ευθύνη της επαναστατικής δράσης στον εξατοµικοποιηµένο εργάτη ή στρατιώτη, όταν οι ίδιοι ήταν αρκετά ανεύθυνοι για να προσδιορίσουν έναν ξεκάθαρο πολιτικό στόχο: την κατάληψη της πολιτικής -και όχι απλά της κοινοβουλευτικής- εξουσίας.

Η 4η Σεπτεµβρίου ήταν η επέτειος της εκλογικής νίκης του Αγιέντε το 1970. Μισό εκατοµµύριο κόσµος ήταν στους δρόµους του Σαντιάγκο, αλλά η µελαγχολική και ζοφερή διάθεση του αναπόδραστου ήταν παρούσα.

Στις 11 Σεπτεµβρίου 1973, ο στρατηγός/υπουργός Αουγκούστο Πινοσέτ καθοδήγησε ένα καθ’ όλα επιτυχηµένο (µε αστικούς όρους) πραξικόπηµα. Η µόνη άξια λόγου αντίσταση ήταν του στρατηγού Prats, καθώς οι εργατικές οργανώσεις είχαν αφοπλιστεί και διαλυθεί µε το καθεστώς έκτακτης ανάγκης.

Καθώς τελείωνε η µέρα, χιλιάδες άνθρωποι οδηγούνταν σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, φυλακές, γήπεδα ποδοσφαίρου και κρατήθηκαν εκεί µέχρι να βασανιστούν ή να δολοφονηθούν.

Τους επόµενους 12 µήνες περίπου 30.000, οι καλύτεροι/ες και πιο θαρραλέοι/ες ηγέτ(ρι)ες της τάξης τους συνελήφθησαν (πολλές φορές µε βοήθεια µυστικών υπηρεσιών άλλων χωρών), βιάστηκαν, βασανίστηκαν, δολοφονήθηκαν. ∆εν δολοφονήθηκαν απλά, ακρωτηριάστηκαν για να προειδοποιήσουν και την επόµενη γενιά. Τα βασανισµένα κορµιά που επέπλεαν κάθε πρωί στον ποταµό Mapocho στο Σαντιάγκο έδιναν την δική τους βαρύτητα σε αυτό.

Οι ρεφορµιστές όλου του κόσµου, αγιοποιώντας τον Αγιέντε, οδήγησαν τον υποτιθέµενο «ειρηνικό δρόµο» σε «ιστορικούς συµβιβασµούς» αδιανόητα αναξιοπρεπείς για το σηµαίνον της λέξης σοσιαλισµός (µε βασιλιάδες, χασάπηδες, µαφιόζους, ΝΑΤΟ κ.λπ.). Προσπάθησαν (µαζί µε τους σταλινικούς) να ρίξουν όλο το φταίξιµο σε µία ακόµη συνωµοσία της CIA.

Κανένα κράτος και κανένας στρατός δεν είναι ταξικά ουδέτερος, «στην υπηρεσία του έθνους», εργαλείο προς λαφυραγώγηση ή «εκδηµοκρατισµό».

Στην Χιλή το επίπεδο της ταξικής πάλης απειλούσε τις βάσεις της αστικής κοινωνίας. Άσχετα µε τις υποτιθέµενες παραδόσεις της, η αστική τάξη δεν διστάζει καθόλου όταν απειλείται η επικυριαρχία της.