Του Πάνου Κοσμά

«Εύφλεκτο» διεθνές περιβάλλον, πολιτική και θεσµική κρίση στην Ε.Ε. – άνοδος της ακροδεξιάς, συντηρητική αντεπανάσταση σε ΗΠΑ, Λ. Αµερική και Ευρώπη

«Προσεισµική ακολουθία» χαρακτηρίζουν συστηµικοί αναλυτές την αναταραχή που επικρατεί στα χρηµατιστήρια και τις παγκόσµιες αγορές στα τέλη της πρώτης εβδοµάδας του Οκτωβρίου. «Ο κόσµος πρέπει να αρχίσει να προετοιµάζεται από τώρα, που ακόµη µπορεί, για την επόµενη ύφεση», προειδοποιεί ο Economist. Οι εύφλεκτες ύλες στο διεθνές περιβάλλον δεν αφορούν µόνο την οικονοµία αλλά και την πολιτική. Συντονισµένη από τη διεθνή της αστικής αντίδρασης, µια συντηρητική αντεπανάσταση εκτυλίσσεται σε σηµαντικές χώρες και περιοχές, από τη Λ. Αµερική (όπου στη Βραζιλία ένας ακροδεξιός είναι προ των θυρών του προεδρικού µεγάρου) µέχρι την κεντρική Ευρώπη. Στην ίδια την Ευρώπη, τα προεόρτια µιας νέας επιβράδυνσης ή και ύφεσης βρίσκουν την περιλάλητη «ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική» στη χειρότερη δυνατή κατάσταση: η ηγεµονική γερµανική καγκελαρία είναι περιπλεγµένη σε µείζονα πολιτικά αδιέξοδα, η ακροδεξιά αναπτύσσει ηγεµονική δυναµική σε όλη την έκταση της ηπείρου απειλώντας µε πολιτικό Big Bang στις ευρωεκλογές του επόµενου Μαΐου, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έχει ξεµείνει από «όπλα» και η Ιταλία σηµατοδοτεί µε τον πιο εύγλωττο τρόπο τους κινδύνους αποσάθρωσης που απειλούν το όλο «οικοδόµηµα».

Είναι σε αυτές τις συνθήκες που ο Αλέξης Τσίπρας προσπαθεί να κερδίσει το στοίχηµα της πολιτικής επιβίωσης σαν δεύτερου ισχυρού πόλου στο αστικό-µνηµονιακό πολιτικό σύστηµα, παζαρεύοντας έναντι ανταλλαγµάτων µε τους δανειστές µια µετάθεση του χρόνου υλοποίησης της περικοπής των συντάξεων για µετά τις εκλογές, που το υπουργείο Οικονοµικών διαβεβαιώνει ότι οι ελληνικές τράπεζες είναι… θωρακισµένες, που ο Ευκλείδης Τσακαλώτος αναζητεί… επενδυτές στο Μπαλί και επαιτεί τη σιωπηλή ανοχή του ∆ΝΤ στο να µην εφαρµοστεί σε προεκλογικό χρόνο η περικοπή των συντάξεων, που ο «συγκυβερνήτης» Καµµένος, σε ένα ρεσιτάλ πολιτικού αµοραλισµού, µοιάζει «έτοιµος για όλα» για να παραµείνει στο πολλαπλά επωφελές για τον ίδιο παιχνίδι της εξουσίας…

«Προσεισµική ακολουθία»

Ο κύκλος «ευρείας ανάκαµψης» (κατά την έκφραση του ∆ΝΤ) της παγκόσµιας οικονοµίας είναι στην αρχή της κάµψης του. Εκθέσεις «θεσµικών» κέντρων και παραγόντων του καπιταλισµού διαβλέπουν τις απαρχές µιας νέας επιβράδυνσης ή και ύφεσης, τοποθετώντας την στα τέλη του 2018 µέχρι τα µισά του 2019 – και στην πιο αισιόδοξη εκτίµηση στις αρχές του 2020. Οι εκτιµήσεις για τις συνέπειες µιας τέτοιας κάµψης ποικίλλουν: από αισιόδοξες (θα επιφέρει απλώς µια «διόρθωση» των αγορών, έστω και σηµαντική, χωρίς «δοµικές» συνέπειες) µέχρι… καταστροφολογικές (θα πυροδοτήσει µια κρίση µεγαλύτερη του 2008 και συγκρίσιµη µε του 1929). Σε κάθε µεγάλη πτώση των χρηµατιστηρίων οι «µαύρες» προφητείες επανέρχονται µε δριµύτητα – όπως τον περασµένο Φεβρουάριο αλλά και τώρα, µε τις µεγάλες «βουτιές» στα χρηµατιστήρια.

Ωστόσο, πριν και ανεξάρτητα από ένα νέο µεγάλο ορόσηµο κρίσης, η «ευρεία ανάκαµψη» είναι ισχνή και χαρακτηρίζεται από γενικευµένη ανασφάλεια και ανταγωνισµούς, η δε εγκατεστηµένη «κανονικότητα» αναπαράγει διαρκώς κρισιακά φαινόµενα: οικονοµικά, πολιτικά, ιδεολογικά. Αποδεικνύεται αδύναµη να επαναφέρει για τον καπιταλισµό την απολεσθείσα αισιοδοξία και ηγεµονική πνοή, µε αποτέλεσµα οι αστικές ηγεσίες να µην έχουν να υποσχεθούν τίποτε άλλο από «αίµα και δάκρυα» ακόµη και µεσούσης της «ευρείας ανάκαµψης». Εργαζόµενοι, νοικοκυριά, τάξεις, αλλά και επιχειρήσεις, νοµίσµατα και χώρες κουβαλούν το «βιογραφικό» τους, ένα «προφίλ ρίσκου», αξιολογούνται και επαναξιολογούνται διαρκώς από τους µηχανισµούς της χρηµατιστικής παγκοσµιοποίησης, υποκείµενοι σε σκληρές τιµωρίες αν χάσουν έστω και για µια στιγµή, έστω και λίγο, την προσήλωση στην απαιτούµενη πειθαρχία, ενώ χρηµατιστικές και οικονοµικές «καταιγίδες» σαρώνουν χώρες και περιοχές του πλανήτη επιβάλλοντας σκληρές «ποινές» στους «απείθαρχους». Ένας καπιταλισµός-βαµπίρ, της διαρκούς επαναξιολόγησης του ρίσκου, µε γενικευµένη ανασφάλεια, ανταγωνισµούς και διαρκή εµπλουτισµό του «ποινολογίου».

Αν όλα αυτά είναι οι κίνδυνοι της «κανονικότητας» σε συνθήκες «ευρείας ανάκαµψης», οι κίνδυνοι από την αναπόφευκτη νέα µεγάλη κρίση οµολογούνται δηµοσίως από τους αστούς αναλυτές:

Ποτέ άλλοτε το παγκόσµιο χρέος (δηµόσιο και ιδιωτικό) δεν ξεπερνούσε το 300% του παγκόσµιου ΑΕΠ όπως σήµερα.

Στον ανοδικό κύκλο, τα επιτόκια ανέβαιναν σηµαντικά (στις ΗΠΑ πάνω και από το 5%), οπότε στην περίοδο επιβράδυνσης-ύφεσης οι κεντρικές τράπεζες είχαν στη διάθεσή τους το όπλο της µείωσης των επιτοκίων. Τώρα, έχουµε φτάσει στην κορύφωση του ανοδικού κύκλου µε τα αµερικανικά επιτόκια µόλις στο 2% και τα ευρωπαϊκά – ιαπωνικά σχεδόν µηδενικά. Οι κεντρικές τράπεζες έχουν «φουσκώσει» τροµακτικά τους ισολογισµούς τους και θα κινδυνεύσουν οι ίδιες µε κατάρρευση αν επαναλάβουν την πολιτική της «ποσοτικής χαλάρωσης» (φτηνό χρήµα). Οι κεντρικές τράπεζες έχουν πολύ λιγότερα περιθώρια σε σχέση µε το 2008 να αντιµετωπίσουν µια νέα κρίση.

Η πολιτική του φτηνού χρήµατος έχει δηµιουργήσει µεγάλες «φούσκες» (εφάµιλλες ή και µεγαλύτερες της περιόδου πριν το 2008), και η επιβράδυνση-ύφεση µπορούν να λειτουργήσουν σαν «ο αναπτήρας στην πυριτιδαποθήκη».

Στην κρίση του 2008 η αντίδραση των κεντρικών τραπεζών και των µεγάλων ιµπεριαλιστικών δυνάµεων υπήρξε συντονισµένη-«συνεργατική». Σε νέα κρίση προεξοφλείται ήδη ότι η διαχείρισή της θα είναι ανταγωνιστική. Οι µεγάλες ιµπεριαλιστικές δυνάµεις είναι ήδη σε φάση εµπορικού και νοµισµατικού πολέµου µέσης έντασης.

Η µετάσταση της κρίσης στο αστικό πολιτικό σύστηµα κάνει εντελώς αµφίβολη την πολιτική «φόρµουλα» αντιµετώπισης µιας νέας κρίσης.

Τελευταίο στη σειρά, αλλά κορυφαίας σηµασίας: η δροµολογηµένη ανατροπή των συσχετισµών στην κορυφή της παγκόσµιας πυραµίδας (κινεζική αµφισβήτηση της αµερικανικής πρωτοκαθεδρίας, «∆ύση της ∆ύσης» και άνοδος της Ανατολής) κάνει για έναν επιπλέον λόγο αδύνατη οποιαδήποτε «συναινετική» αντιµετώπιση µιας νέας κρίσης.

Ο κατάλογος θα µπορούσε να εµπλουτιστεί περαιτέρω, αλλά δεν είναι απαραίτητο. Να σηµειώσουµε µόνο ότι δεν χρειάζεται πολλή φιλοσοφία για να εκτιµήσουµε ποιο είναι το µέλλον του ελληνικού καπιταλισµού της «µεταµνηµονιακής» περιόδου σε ένα τέτοιο διεθνές περιβάλλον και µε τέτοιες διεθνείς προοπτικές…   

«Αρχιτέκτονες» σε απόγνωση

Ακόµη κι αν η εικόνα είναι πως ο κίνδυνος για τον καπιταλισµό είναι όχι η Αριστερά και τα κινήµατα αντίστασης αλλά οι δικοί του «δαίµονες», ο κίνδυνος αυτός είναι σοβαρός. Πουθενά αλλού δεν φαίνεται αυτό τόσο εύγλωττα όσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Μέρκελ και ο Μακρόν, οι µαθητευόµενοι µάγοι της περιλάλητης νέας «ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής», έχουν παρατήσει τις… αρχιτεκτονικές τους ιδέες και ασχολούνται τώρα µε πιο υπαρξιακά ζητήµατα. Η πολιτική τους αδυναµία είναι σε κοινή θέα: Ένα νεότευκτο ακροδεξιό κόµµα, η Εναλλακτική για τη Γερµανία (AfD) αναπτύσσει τέτοια δυναµική, ώστε να επιβάλει πολιτική ατζέντα, να απειλεί µε κατάρρευση τον κυβερνητικό συνασπισµό, να εγκλωβίζει τη Μέρκελ σε πολιτική παραλυσία. Στην τρίτη οικονοµική δύναµη της Ευρωζώνης και παραδοσιακή ιµπεριαλιστική δύναµη, την Ιταλία, κυβερνά η ακροδεξιά του Σαλβίνι, η οποία ηγείται πλέον ενός πανευρωπαϊκού ακροδεξιού ρεύµατος που έχει στόχο να προκαλέσει πολιτικό σεισµό στις ευρωεκλογές του επόµενου Μαΐου, ανατρέποντας τους ευρωπαϊκούς πολιτικούς συσχετισµούς από τα δεξιά.

Η δυναµική των εθνικών προτεραιοτήτων ενισχύεται παντού και µε όλους τους τρόπους: οικονοµικά, πολιτικά, ιδεολογικά. Οι ρωγµές στο ευρωπαϊκό «αρχιτεκτόνηµα» µεγαλώνουν και τα παραδοσιακά µέσα «πειθάρχησης» και αποκατάστασης της συνοχής υπολειτουργούν: ένας ακροδεξιός πολιτικός παλιάτσος σαν τον Όρµπαν, ο Σαλβίνι, η Λεπέν και οι οµοϊδεάτες τους «βγάζουν γλώσσα», η Βρετανή πρωθυπουργός Τερέζα Μέι βάλλεται από τις Βρυξέλλες και απειλείται στο κόµµα της από τα δεξιά, το Brexit πελαγοδροµεί επικίνδυνα γι όλους, η ΕΚΤ δηλώνει ότι δεν θα «σώσει» την Ιταλία αν δεν είναι σε µνηµονιακό πρόγραµµα…

Προετοιµασία για καταιγίδα

Η Αριστερά, ο κόσµος της, οι αγωνιστές και αγωνίστριες των κινηµάτων αντίστασης πρέπει να πάρουν στα σοβαρά την προειδοποίηση του Economist περί επείγουσας ανάγκης προετοιµασίας – «τώρα, που ακόµη µπορούν». Το να συνεχίζουµε αµέριµνοι, µε την παραλυτική ψυχολογία του business as usual και του «βλέποντας και κάνοντας», απορροφηµένοι στις «µικροσκοπικές µας σκοτούρες», χωρίς πρόβλεψη και ορίζοντα, χωρίς σχέδιο και οργάνωση, µε τη µεσιανική προσδοκία ότι «την κρίσιµη στιγµή κάτι θα γίνει», οδηγούµαστε µε µαθηµατική ακρίβεια σε νέες τραγωδίες. Η πραγµατικότητα είναι πολύ σκληρή και δύσκολη, οι ήττες της Αριστεράς παγκόσµια την έχουν βάλει στο πολιτικό περιθώριο, ο καπιταλισµός στρέφεται όλο και περισσότερο σε «σκληρές» απαντήσεις – όχι µόνο οικονοµικές, αλλά και πολιτικές και ιδεολογικές. Μια νέα κρίση θα µεγιστοποιήσει τα δεινά για τις εργαζόµενες τάξεις και θα πιέσει ακόµη πιο ασφυκτικά την Αριστερά. Στην προηγούµενη κρίση ο καπιταλισµός αποδείχτηκε πολύ ικανότερος από την Αριστερά στο να την αξιοποιήσει σαν ευκαιρία και να τη µετατρέψει σε κίνδυνο για µας. Πρέπει να µάθουµε το γρηγορότερο απ’ αυτό το πάθηµα και να προετοιµαστούµε ώστε να αξιοποιήσουµε την έρπουσα τωρινή κρίση ή µια ανοιχτή κρίση αύριο σαν ευκαιρία για µας, µετατρέποντάς την σε κίνδυνο για το σύστηµα. ∆εν θα είναι καθόλου εύκολο. Θα είναι όµως εντελώς αδύνατο αν δεν προετοιµαστούµε από τώρα. Στο «απ’ τα πάνω και από τα δεξιά», πρέπει να απαντήσουµε µε το «από τα κάτω και αριστερά». Αυτός ο γενικός προσανατολισµός πρέπει να γίνει πρόγραµµα, οργάνωση, αγώνας.

Η κατάσταση επιβάλλει στον κόσµο της αριστεράς και των κινηµάτων αντίστασης, τη στράτευση, την ενίσχυση των οργανώσεων και των συλλογικοτήτων και όχι την παθητική αναµονή και τον «αυτόµατο πιλότο».

Το κεντρικό άρθρο της εφημερίδας «Κόκκινο Νήμα» νο5 που κυκλοφορεί

Το καθεστώς των µνηµονίων θα τελειώσει µόνο µε τους αγώνες µας – χρειαζόµαστε µια κινηµατική, ταξική και διεθνιστική Αριστερά.

Του Πάνου Κοσμά

Ο Αλέξης Τσίπρας και οι συνοδοιπόροι του στην αποστασία του Ιουλίου 2015 και τη µνηµονιακή µετάλλαξη πανηγυρίζουν για το «τέλος των µνηµονίων». Το ίδιο ακριβώς «τέλος» που προετοίµαζε ο Σαµαράς το 2014, αλλά αναβλήθηκε προς στιγµήν λόγω της κυβερνητικής ανόδου του αντιµνηµονιακού ακόµη τότε ΣΥΡΙΖΑ. Από τα µέσα Ιουλίου του 2015, ο νέος, µνηµονιακός ΣΥΡΙΖΑ ανέλαβε την αποστολή να ολοκληρώσει αυτός ό,τι άφησε στη µέση ο Σαµαράς. Ο απολογισµός λέει ότι τα κατάφερε περίφηµα. Το καθεστώς της µνηµονιακής λιτότητας ολοκληρώθηκε σύµφωνα µε τα πιο ακραία σενάρια και επιθυµίες της ελληνικής άρχουσας τάξης και των δανειστών. «Κόστισε κάτι παραπάνω» σε φόρους και περικοπές όχι επειδή ήταν ο πιο βολικός διαπραγµατευτής όπως ισχυρίζεται η µνηµονιακή αντιπολίτευση ούτε επειδή ο Αλέξης Τσίπρας «διαπραγµατευόταν σκληρά» ενώ οι προκαθήµενοί του µνηµονιακοί όχι, αλλά επειδή στο πρόσωπο του Τσίπρα και του ΣΥΡΙΖΑ έπρεπε να βεβαιωθεί η πλήρης και συνειδητή εγκατάλειψη του αντιµνηµονιακού παρελθόντος και να συµβολιστεί η συντριβή της Αριστεράς και του «λαϊκισµού» στην Ελλάδα.

Είναι γι’ αυτούς τους λόγους που η εκδικητικότητα του συστήµατος, εγχώριου και διεθνούς, επέβαλε 120% µνηµόνιο εκεί που ο Βαρουφάκης και η ηγεσία της πρώτης κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ οραµατίζονταν «µόνο» 70% µνηµόνιο. 

Τα µνηµόνια «τέλειωσαν», ο ΣΥΡΙΖΑ παραµένει µνηµονιακός!

Ωστόσο, ο Αλέξης Τσίπρας και η οµάδα του δεν αποδείχτηκαν παθητική ύλη στα χέρια των νικητών: πάνω στην ίδια τους την αποστασία, εκπόνησαν ένα σχέδιο µακροηµέρευσης της µνηµονιακής τους κυβερνητικής θητείας και παραµονής τους στο παιχνίδι της εξουσίας ακόµη και ύστερα από τη διαφαινόµενη ήττα στις επερχόµενες εκλογές. Αν πράγµατι όλα όσα υπέγραψαν στα χρόνια της µνηµονιακής τους θητείας τους επιβλήθηκαν µε «το πιστόλι στον κρόταφο», γιατί τώρα δεν εξαγγέλλουν ότι όλα τα µνηµονιακά προϊόντα µιας τέτοιας βίας θα καταργηθούν; Γιατί δεν καλούν τον κόσµο της Αριστεράς και τους εργαζόµενους σε έναν τέτοιο αγώνα; Τώρα, που υπάρχουν ταµιακά διαθέσιµα τουλάχιστον µέχρι και το 2020 και η Ελλάδα δεν είναι πλέον σε πρόγραµµα; Οι λόγοι είναι προφανείς:

Πρώτο, αυτό που ξεκίνησε σαν ωµή επιβολή, έγινε πλέον η «φιλοσοφία» του ίδιου του ΣΥΡΙΖΑ. Το πολιτικό του προσωπικό πιστεύει βαθιά ότι είναι άσκοπο να τα βάζει κανείς µε τις παντοδύναµες αγορές. Ότι θα ήταν «καταστροφικό» να ξαναµπούµε σε µια «περιπέτεια». Μόνο έτσι εξηγείται ότι δεν υπάρχει ούτε µία δήλωση (πόση… γενναιότητα χρειάζεται µια δήλωση;) ενός στελέχους, έστω και… µικροµεσαίου που να υπαινίσσεται έστω την επάνοδο σε µια γραµµή ρήξης. Με τα λόγια πολλών από τα κορυφαία στελέχη της κυβέρνησης και του κόµµατος, ο ΣΥΡΙΖΑ «υιοθέτησε το πρόγραµµα προσαρµογής». Έτσι µεταφράζεται η δήλωση της κυβέρνησης ότι θα επιµείνει στο δρόµο των «µεταρρυθµίσεων». Έτσι εξηγούνται οι δηµόσιες αυτοκριτικές του Τσίπρα για τις αντιµνηµονιακές «αυταπάτες» του προ του 2015 και κατά τους πρώτους µήνες του 2015. Έτσι µεταφράζεται και η διαρκής αναφορά στις «θυσίες του ελληνικού λαού που έπιασαν τόπο»: ότι αυτές οι θυσίες δεν θα διακυβευτούν στο όνοµα ενός νέου «ροµαντισµού».

∆εύτερο, η υπογραφή του τρίτου µνηµονίου, που προβλήθηκε σαν υποχρεωτικός ελιγµός, δεν οδήγησε σε µια κατάσταση αναµονής και «ουδέτερου» χρόνου, µια ανάπαυλα για να ξεκινήσουµε κάποια στιγµή ξανά «από κει που είχαµε µείνει», αλλά σε µια αναπόφευκτη διαδικασία µνηµονιακής εξαλλαγής – προσώπων, στελεχών, της κυβέρνησης και του ΣΥΡΙΖΑ εν γένει. Εξαλλαγής πολιτικής, ιδεολογικής, προσωπικής, ψυχολογικής – καθολικής. Μόνος σκοπός πλέον, η παραµονή στο παιχνίδι της εξουσίας και η «µεγάλη κεντροαριστερά».

Η ανάπτυξη ήρθε επειδή ολοκληρώθηκε το πρόγραµµα «εσωτερικής υποτίµησης»

Ποιος αποφάσισε για το «τέλος των µνηµονίων»; Όχι η κυβέρνηση (αν ήταν στο χέρι της, θα το αποφάσιζε νωρίτερα), αλλά οι δανειστές. Γιατί η «δουλειά» για την οποία ανέλαβαν, δηλαδή η επιβολή του προγράµµατος «εσωτερικής υποτίµησης», ολοκληρώθηκε. Η έξοδος από την ύφεση (=ήρθε η ανάπτυξη») δεν έγινε επειδή υλοποιήθηκε κάποιο νεο-κεϊνσιανό πρόγραµµα αύξησης της ζήτησης αλλά για τον ακριβώς αντίθετο λόγο: επειδή υλοποιήθηκε µέχρι τέλους το πρόγραµµα της «εσωτερικής υποτίµησης». Επειδή το µνηµονιακό καθεστώς ολοκληρώθηκε και «κλειδώθηκε» η µακροηµέρευσή του µε υπερ-µακροχρόνιες δεσµεύσεις για θηριώδη πρωτογενή πλεονάσµατα στο διηνεκές. Επειδή συντρίφτηκαν τα δικαιώµατα των εργαζοµένων, µειώθηκαν πρωτοφανώς οι µισθοί και οι συντάξεις, επιβλήθηκε απίστευτη φορολεηλασία επί των λαϊκών στρωµάτων και οι καπιταλιστικές επιχειρήσεις πέρασαν από το καθαρτήριο της εκκαθάρισης των αδύναµων κεφαλαίων – σε πρωτοφανή διάρκεια και βάθος.

Η ανάπτυξη ήρθε επειδή συνέβησαν όλα αυτά. Ήρθε σε αυτό το έδαφος. Και γι’ αυτό είναι µια ανάπτυξη για τους καπιταλιστές, µε βασικό χαρακτηριστικό την αποσύνδεση µεταξύ κερδών (που, για τις καπιταλιστικές επιχειρήσεις οι οποίες επιβίωσαν από τη φυσική επιλογή των πιο ισχυρών κεφαλαίων, αυξάνονται) και µισθών (που µειώνονται ή στην καλύτερη περίπτωση παραµένουν σταθεροί).

Νεοφιλελεύθερη «φιλανθρωπία», επειδή έκαναν παραπανίσιες περικοπές και έβαλαν παραπανίσιους φόρους

Επειδή τα µνηµόνια «τελείωσαν» διά της… ολοκληρώσεως (τα µνηµόνια πέθαναν – ζήτωσαν τα µνηµόνια), γι’ αυτό η κυβέρνηση εξαγγέλλει µέτρα νεοφιλελεύθερης «φιλανθρωπίας». Στο συµπαγές, µνηµονιακό καθεστώς συσσώρευσης του κεφαλαίου που φέρει και τη δική της υπογραφή, δεν χωρεί παρά νεοφιλελεύθερη «φιλανθρωπία» κι όχι πολιτικές αντι-λιτότητας. Τα µέτρα για τις συλλογικές συµβάσεις είναι συµβατά µε το άκρως φιλελεύθερο πλαίσιο εργασιακών σχέσεων του ΟΟΣΑ, όπως αποτυπώνεται στις θέσεις του ∆ιεθνούς Γραφείου Εργασίας (ILO). Με την αύξηση του υποκατώτατου µισθού για τους νέους συµφωνεί και ο Μητσοτάκης και είναι βέβαιο ότι θα συµφωνήσει και µε την αύξηση του κατώτατου µισθού. Εξάλλου µε αυτή συµφωνεί και ο πρόεδρος του ΕΒΕΑ και της Κεντρικής Ένωσης Επιµελητηρίων Ελλάδος Κωνσταντίνος Μίχαλος – αν δεν ενοχλεί τον Μίχαλο, γιατί να ενοχλεί τον Μητσοτάκη; Και γιατί συνολικά η αστική τάξη να έχει αντίρρηση µε την επάνοδο από τη µνηµονιακή «άγρια ∆ύση» στη νεοφιλελεύθερη έρηµο του ΟΟΣΑ, όταν έχουν προηγηθεί και παγιωθεί τόσες και τόσες κατακτήσεις γι’ αυτήν µε τη συντριβή των δικαιωµάτων των εργαζοµένων; Σε µια εργατική τάξη καθηµαγµένη, θα «επιτραπεί» να καταναλώσει λίγο περισσότερο – για το καλό των καπιταλιστικών κερδών.

Όσο για τις φορο-ελαφρύνσεις, το «κοινωνικό µέρισµα» και την υπόσχεση περί ακύρωσης των µέτρων, εκεί η αλήθεια λάµπει από µόνη της, χωρίς να χρειάζονται οι δικές µας αποδείξεις: όλα αυτά θα υπάρξουν µόνο αν επιτυγχάνεται ισόποσο υπερ-πλεόνασµα, δηλαδή πλεόνασµα παραπάνω από αυτό που προβλέπουν οι µνηµονιακές συµφωνίες. Αυτό αποτυπώνεται στο γνωστό πίνακα προβλέψεων του Μεσοπρόθεσµου Πλαισίου 2019-2022, όπου φαίνεται καθαρά ότι το παραπανίσιο πλεόνασµα (που θα γίνει «µέτρα ελάφρυνσης») οφείλεται κατά κύριο λόγο στο ότι έχουν επιβληθεί παραπανίσιες περικοπές και φόροι – σε σχέση µε όσα απαιτούνταν για την επίτευξη των θηριωδών πρωτογενών πλεονασµάτων. Αν αυτές οι προβλέψεις της κυβέρνησης αποδειχτούν σωστές, τότε θα πρόκειται για την τακτική του χότζα: έβαλαν µερικά ζώα παραπάνω στην καλύβα, ώστε να δηµιουργηθεί η αίσθηση της ανακούφισης µόλις βγάλουν ένα από αυτά έξω. Αν δεν αποδειχτούν σωστές, τότε τα περιθώρια ακόµη και της νεοφιλελεύθερης φιλανθρωπίας θα µειώνονται ανάλογα µε το εύρος της αστοχίας των προβλέψεων. Για να το πούµε αλλιώς: τα µέτρα νεοφιλελεύθερης «φιλανθρωπίας» χρηµατοδοτούνται από το «επιπλέον» 20% του υπερ-µνηµονίου 120% που υπέγραψε ο ΣΥΡΙΖΑ. Μέσω αυτού, οι µεν δανειστές και η ελληνική άρχουσα τάξη εκδικήθηκαν τον αντιµνηµονιακό «λαϊκισµό» της Αριστεράς και του κινήµατος και επέβαλαν τη βίαιη µνηµονιακή µετάλλαξη του ΣΥΡΙΖΑ, ο δε ΣΥΡΙΖΑ «αγάπησε τους βιαστές του» και εξασφάλισε τη χρηµατοδότηση της τακτικής του Χότζα…       

Για µια ταξική, κινηµατική και διεθνιστική πολιτική

Οι προβλέψεις µας γι’ αυτή την ανάπτυξη στο έδαφος του µνηµονιακού καθεστώτος ακραίας εκµετάλλευσης της εργασίας είναι πώς θα είναι ασθενική και αβέβαιη, µε µόνη προοπτική µεσοπρόθεσµα (εκτός αν οι διεθνείς εξελίξεις µεταθέσουν το χρονικό ορίζοντα σε βραχυµεσοπρόθεσµο) µια νέα υποτροπή της κρίσης του ελληνικού καπιταλισµού. Αυτή η διαπίστωση, έχει το νόηµα µιας διπλής προειδοποίησης:  α) Ο ελληνικός καπιταλισµός και οι κυβερνήσεις του θα έχουν ένα λόγο παραπάνω για να είναι εξαιρετικά φειδωλοί ακόµη και σε αυτό το είδος νεοφιλελεύθερης «φιλανθρωπίας» που εγκαινιάζει τώρα η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, και β) νέες θυσίες περιµένουν τους εργαζόµενους όταν το πρότζεκτ της «καθαρής εξόδου» µε τις σαθρές του βάσεις αποδειχτεί ασταθές και αδύναµο να αντιµετωπίσει τους αναπόφευκτους νέους κλυδωνισµούς στις διεθνείς αγορές.

Σε πλήρη αντίθεση όµως µε τη νεοφιλελεύθερη αντιπολίτευση τύπου Μητσοτάκη ή τις εκκλήσεις των δανειστών για επίδειξη «σοβαρότητας» και αποχή από πολιτικές παροχών, η δική µας διπλή προειδοποίηση είναι η βάση για µια διαµετρικά αντίθετη κριτική στην κυβέρνηση: από τα αριστερά, ταξική, κινηµατική και διεθνιστική.   

Ταξική, σηµαίνει ότι δεν µιλούµε γενικά για την «οικονοµία» και την «ανάπτυξη», αλλά για τα κέρδη και τους µισθούς, για τα ανταγωνιστικά συµφέροντα των εργαζόµενων τάξεων και των καπιταλιστών. Οι καπιταλιστές, χάρη στα µνηµόνια και την πολιτική αποστασία της ηγεσίας Τσίπρα, κατάφεραν να τροχοδροµήσουν την αύξηση των κερδών τους αλλά και να αποσυνδέσουν αυτή την αύξηση από την αύξηση των µισθών (που παραµένουν είτε στάσιµοι είτε µειούµενοι). Μια ταξική αριστερή πολιτική σηµαίνει να διαµορφώσουµε αιτήµατα και να οργανώσουµε αγώνες που θα εµπνέονται από την αντιστροφή των όρων: Ανάπτυξη και αύξηση κερδών; Θέλουµε αποκατάσταση των απωλειών στους µισθούς! Θέλουµε αποκατάσταση του κοινωνικού κράτους (αυξήσεις στις συντάξεις, αύξηση στο επίδοµα ανεργίας κ.λπ.). Θέλουµε αύξηση µισθών και αποκατάσταση του κοινωνικού κράτους εις βάρος των κερδών! Θέλουµε το πραγµατικό τέλος των µνηµονίων.

Κινηµατική, σηµαίνει πως έχουµε πλήρη συνείδηση ότι τίποτε από αυτά δεν θα επιτευχθεί χάρη στην κυβερνητική «φιλανθρωπία». Τα µνηµόνια θα τελειώσουν πραγµατικά µε τους αγώνες µας. Το δίκιο θα κριθεί στο δρόµο! ∆εν θα φτάσουµε ούτε εύκολα ούτε γρήγορα σε αυτό. Μπορούµε όµως και πρέπει, εδώ και τώρα, να οργανώσουµε και συντονίσουµε τους αγώνες, να οργανώσουµε την αλληλεγγύη, να σηκώσουµε τη σηµαία «Κανείς µόνος του στον αγώνα ενάντια στη µνηµονιακή εκµετάλλευση»! Η κουλτούρα του ενιαίου µετώπου θα είναι εδώ πολύτιµος αρωγός και αποφασιστικός µοχλός αποτελεσµατικότητας.

∆ιεθνιστική, θα πει ότι η ταξική δεν καταρρέει ούτε αυτό-ακυρώνεται µπροστά στα «εθνικά» θέµατα. Ο αγώνας ενάντια στη µνηµονιακή εκµετάλλευση και το µνηµονιακό καθεστώς θα είναι φαλκιδευµένος αν στα «εθνικά» θέµατα η Αριστερά ξεχνάει τα ταξικά της αδέρφια και τους ταξικούς της σκοπούς και βαδίζει κάτω από τις σηµαίες του αντιπάλου. Αντιµετωπίζοντας, σε διαφορετική µορφή αλλά µε παραπλήσια ένταση, τη λιτότητα, την ανεργία και τη διάλυση των κοινωνικών κατακτήσεων, η ελληνική, η µακεδονική, η τουρκική κ.λπ. εργατική τάξη θα χάσουν κατά κράτος τη µάχη µε τους Έλληνες, Μακεδόνες και Τούρκους καπιταλιστές αν βαδίσουν  κάτω από τις σηµαίες τους «δικού τους» εθνικισµού και των «δικών τους» «εθνικών συµφερόντων». Καθώς η διεθνής και περιφερειακή συγκυρία συσσωρεύουν επικίνδυνα τα υλικά των «θερµών» επεισοδίων ή και νέων πολεµικών εµπλοκών, καθώς τα «εθνικά θέµατα» αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα στη συγκυρία, χωρίς διεθνιστική πολιτική της Αριστεράς δεν υπάρχει ούτε συνεπής ταξική πολιτική – και τούµπαλιν.

Μια Αριστερά κινηµατική, ταξική και διεθνιστική, ενιαιοµετωπική είναι το µεγάλο ζητούµενο της περιόδου. Η αλληλεγγύη, στήριξη και συντονισµός των αγώνων µε «εµπνευστή», οργανωτή και πρωταγωνιστικό το ρόλο µιας τέτοιας Αριστεράς είναι ο δρόµος.

Οι πολιτικές εξελίξεις παίρνουν επικίνδυνη τροπή: η συµφωνία στο Eurogroup της 22ας Ιουνίου και η συµφωνία Τσίπρα – Ζάεφ είναι σηµεία πολιτικής καµπής που διαµορφώνουν ένα δυσµενές πλαίσιο για τις εργαζόµενες τάξεις, τα κινήµατα αντίστασης και την Αριστερά.

Σε αντίθεση µε την κυβερνητική προπαγάνδα, η «καθαρή έξοδος» από τα µνηµόνια δεν είναι ούτε καθαρή ούτε έξοδος. Το µνηµονιακό καθεστώς ακραίας λιτότητας όχι µόνο δεν αµφισβητείται έστω και µερικώς, αλλά συµπληρώνεται, εµβαθύνεται και «κλειδώνει» σε βάθος δεκαετιών. Η εποπτεία παραµένει αλλάζοντας µορφή, το χρέος δεν µειώνεται αλλά «διευθετείται» µε µετάθεση κάποιων πληρωµών για αργότερα.

Η προοπτική είναι η µακροηµέρευση του καθεστώτος ακραίας λιτότητας και η διατήρηση στο ακέραιο των προϋποθέσεων για µεσοπρόθεσµη υποτροπή της κρίσης του ελληνικού καπιταλισµού σε οξεία µορφή.

Σε αντίθεση επίσης µε την κυβερνητική προπαγάνδα, την εθνικιστική-ακροδεξιά αντιπολίτευση, αλλά και τις από τα δεξιά κριτικές της πατριωτικής Αριστεράς, η συµφωνία Τσίπρα – Ζάεφ συνιστά επιτυχία της ελληνικής άρχουσας τάξης και είναι προϊόν «συντονισµένου» bulling από την πλευρά της ελληνικής κυβέρνησης και του ΝΑΤΟ. ∆εν προωθεί έστω και µια επώδυνη για το γειτονικό λαό ειρήνη, δεν αποτελεί «ευκαιρία» για τη φιλία και συνεργασία των δύο λαών, δεν βάζει φραγµό στον εθνικισµό. Αντίθετα, «ανοίγει χώρο» για τον ελληνικό εθνικισµό, την ακροδεξιά και τους φασίστες και αναζωπυρώνει το µακεδονικό εθνικισµό.

Το γεγονός ότι οι φασίστες της Χ.Α. «κολυµπούν» σαν το ψάρι στο νερό στα µακεδονικά συλλαλητήρια που οργανώνουν στελέχη της ∆εξιάς και της ακροδεξιάς µαζί µε µητροπολίτες και µε τη στήριξη διακεκριµένων επιχειρηµατιών, αποδεικνύει ότι στην Ελλάδα έχει ενεργοποιηθεί η «πολιτική µηχανική» που παρατηρείται πανευρωπαϊκά και παγκόσµια: η µετατόπιση όλο και δεξιότερα των «συστηµικών» δυνάµεων του κέντρου και της δεξιάς (πολιτικές λιτότητας, αντιµεταναστευτικές και αντιπροσφυγικές πολιτικές, έµφαση στις εθνικές προτεραιότητες). Έτσι αναδεικνύεται σε σοβαρή δύναµη η ακροδεξιά στις διάφορες µορφές της, ακόµη κι αν ξεκινά από χαµηλές Θέσεις, ακροδεξιοί και φασίστες «κολυµπούν σαν το ψάρι στο νερό» και οι πρωτοβουλίες τους λειτουργούν σαν «πλοηγός» εξελίξεων.

Παρ’ όλα αυτά, δεν θα φράξουµε αποτελεσµατικά το δρόµο στην ακροδεξιά και τους φασίστες αν δεν φράξουµε το δρόµο στο δικοµµατισµό ΣΥΡΙΖΑ – Ν∆. Αν η υποτίµηση και «κανονικοποίηση» του φασισµού και της άκρας δεξιάς είναι ένα πολιτικό λάθος, η υποτίµηση του αγώνα ενάντια στην κυβέρνηση και τη δεξιά εναλλακτική της Ν∆ στο όνοµα του αγώνα ενάντια στην ακροδεξιά είναι το συµµετρικό -και ακόµη µεγαλύτερο- λάθος. 

Η ακροδεξιά και οι φασίστες δεν θα νικηθούν από τις δυνάµεις του νέου δικοµµατισµού (ΣΥΡΙΖΑ-Ν∆) και του «συνταγµατικού τόξου», αλλά από το εργατικό κίνηµα, τα κινήµατα αντίστασης και την Αριστερά. Που όµως έχουν µπροστά τους το δύσκολο έργο της ανασύνταξης ύστερα από την ήττα του 2015 και έχουν ακόµη πολλή (αν όχι τη σηµαντικότερη) δουλειά να κάνουν µε τον εντοπισµό και τη διόρθωση των λαθών που οδήγησαν στην ήττα. Το έργο αυτό είναι σύνθετο, αλλά µια αποφασιστική του παράµετρος είναι η «αποκατάσταση» του περιεχοµένου του ενιαίου µετώπου σε αντίθεση µε τις αντιλήψεις και πρακτικές των ευκαιριακών συγκολλήσεων για εκλογικούς σκοπούς ή του σεχταρισµού των υψηλών ιδεολογικοπολιτικών «προαπαιτούµενων» για την κοινή δράση.

Κυκλοφορεί το πρώτο φύλλο ΚΌΚΚΙΝΟ ΝΗΜΑ.