6η Συνδιάσκεψη ΑΝΤΑΡΣΥΑ: να μη χαθεί και αυτή η ευκαιρία

του Μάνου Σκούφογλου,
μέλους της ΚΕ της ΟΚΔΕ-Σπάρτακος

Η 6η Συνδιάσκεψη της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, στις 4 και 5 Απριλίου, στη Γεωπονική, υπήρξε µια καλή σύνοψη της δύναµης και των αδυναµιών της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς. Με τη συµµετοχή σχεδόν 2000 ανθρώπων σε 71 τοπικές, από τις οποίες εξελέγησαν 600 αντιπρόσωποι, η συνδιάσκεψη ασφαλώς δεν ήταν ένα ασήµαντο γεγονός.

H ύπαρξη και µόνο ενός κοινωνικά ορατού µετώπου της αντικαπιταλιστικής αριστεράς, πολιτικά και οργανωτικά ανεξάρτητου όχι µόνο από το κράτος των καπιταλιστών, αλλά και από το ρεφορµισµό και τις γραφειοκρατίες, είναι µια κατάκτηση που δεν µπορεί να υποτιµηθεί. Είναι κάτι που λείπει από την εξίσωση σε πάρα πολλές χώρες, ακόµα και ανάµεσα σε αυτές µε πλούσια εργατική και επαναστατική παράδοση. Παρά τις χαµένες ευκαιρίες, η αντοχή του µετώπου εδώ και 17 χρόνια, χρόνια τεράστιων ανακατατάξων, κατά τα οποία ολόκληροι πολιτικοί χώροι εξαφανίστηκαν, δείχνει ότι η ανεξάρτητη αντικαπιταλιστική αριστερά έχει κατορθώσει να αποτελεί µια µικρή, αλλά υπαρκτή και σταθερή, εκπροσώπηση. Θα φανταζόντουσαν, άραγε, οι γραφειοκρατικοί µηχανισµοί του ΣΥΡΙΖΑ ή της ΝΕΑΡ, όταν το 2012 ατένιζαν την ΑΝΤΑΡΣΥΑ από το ύψος τις εκλογικής τους υπεροψίας, ότι 15 χρόνια αργότερα θα αγωνίζονταν στην ίδια εκλογική κατηγορία µε αυτή, υστερώντας ωστόσο µακράν σε δυνάµεις στο δρόµο;

Σε επίπεδο περιεχοµένου, η Συνδιάσκεψη επιβεβαίωσε σηµαντικά προγραµµατικά στοιχεία: σταθερή απόρριψη της στρατηγικής του αριστερού κυβερνητισµού, αντίθεση σε αµφότερα τα ιµπεριαλιστικά στρατόπεδα που συγκρούονται στην Ουκρανία, διάλυση του κράτους του Ισραήλ, αναγνώριση των εθνικών µειονοτήτων (τουρκικής, µακεδονικής) στη χώρα, καταγγελία των ιµπεριαλιστικών επιδιώξεων του ελληνικού κεφαλαίου, αµφισβήτηση των “εθνικών δικαίων” απέναντι στην Τουρκία, ανοιχτά σύνορα για όλους τους µετανάστες/στριες, υπεράσπιση των αιτηµάτων της ΛΟΑΤΚΙΑ+ κοινότητας κ.ά. Τα αυτά στοιχεία, αναπόσπαστα συστατικά ενός σύγχρονου αντικαπιταλιστικούς προγράµµατος, κατακτήθηκαν µε κόπο µε τίµηµα ρήξεις και διασπάσεις, και µε τη σηµαντική συµβολή των διεθνιστικών δυνάµεων εντός του µετώπου.

Στα θετικά θα πρέπει να προστεθεί η πλήρης αναµόρφωση του τρόπου εκλογής των οργάνων, από το αντιδηµοκρατικό πλειοψηφικό σύστηµα των ενιαίων ψηφοδελτίων κατά τα πρώτα χρόνια σε ένα καθεστώς καθαρής αναλογικής , µε µέριµνα µάλιστα για την ενίσχυση των µικρότερων τάσεων.

Ωστόσο, αν και τυπικά αναγνώρισε αρκετά από αυτά, η Συνδιάσκεψη δεν µπορούσε να επιλύσει τα προβλήµατα που κρατούν καθηλωµένη την ΑΝΤΑΡΣΥΑ. Οι λίγες συνελεύσεις που οργανώθηκαν µετά τη Συνδιάσκεψη και τα µεγάλα µπλόκ της ΑΝΤΑΡΣΥΑ στις πρόσφατες διαδηλώσεις για την Παλαιστίνη απέχουν πολύ από το να αναστήσουν τη χαµένη εσωτερική της λειτουργία. Η υποκατάσταση της ζωντανής λειτουργίας ενός µετώπου που βασιζόταν στις τοπικές συνελεύσεις µε µια αραιή συνεννόηση µεταξύ των συνιστωσών έχει αποµακρύνει το µεγαλύτερο τµήµα του ανένταχτου δυναµικού από την οργανωµένη βάση. Οι ανταγωνιστικοί σχεδιασµοί δηµιουργούν σύγχυση µέσα και έξω από το µέτωπο.

Φυσικά, όλα αυτά δεν οφείλονται (µόνο) στην ξεροκεφαλιά και τον ηγεµονισµό της µιας ή της άλλης οργάνωσης, αλλά και σε πολιτικές διαφορές. Η ιδιαίτερα διασταλτική ερµηνεία της ενιαιοµετωπικής λογικής από το ΣΕΚ, που καταλήγει να καταργεί την απαραίτητη κριτική απόσταση από τις γραφιοκρατικές ηγεσίες της κοινοβουλευτικής αριστεράς ή των συνδικάτων, να διαιωνίζει τη συµµαχία µε την ΑΡΑΣ στα πανεπιστήµια, εµπλέκοντας και τα µέλη του σε έναν διαλυτικό κύκλο ενδοκινηµατικής βίας, ή να δίνει κριτική ψήφο στο ∆ούκα ή στον Αγγελούδη, δεν είναι εύκολα συµβιβάσιµη µε την πολιτική του ανεξάρτητου αντικαπιταλιστικού πόλου. Από αυτή την άποψη, ήταν θετικό ότι συνδιάσκεψη κατέγραψε µια καθαρή πλειοψηφία εναντίον αυτών των απόψεων.

Ωστόσο, δεν µπορούν όλα τα δεινά να αποδοθούν σε µια µειοψηφία µε ιδιαίτερες απόψεις. Η αλήθεια είναι ότι ούτε στους κόλπους της πλειοψηφίας έχουν ξεπεραστεί πολιτικές αντιλήψεις που κοστίζουν στον αντικαπιταλιστικό πόλο. Η δυσκολία να εφαρµοστούν τακτικές που διευρύνουν την επιρροή µας, χωρίς το τίµηµα της πολιτικής σχετικοποίησης του µετώπου, είναι, ούτως ή άλλως, αντικειµενική, µε δεδοµένο το µέγεθος της αντικαπιταλιστικής αριστεράς. Η άλλη όψη αυτής της ανωριµότητας, άλλωστε, είναι µια φρεσκάδα και ένα πάθος που υπηρξαν πολύτιµα για τη διατήρηση της ΑΝΤΑΡΣΥΑ εντελώς έξω από τα κυκλώµατα του συστήµατος. Άλλες πολιτικές ρουτίνες, όµως, δεν έχουν διπλές όψεις: οργανωτικοί διαγκωνισµοί χωρίς νόηµα, άρνηση λήψης µέτρων για την οικοδόµηση του µετώπου (γραφεία, κοινό φεστιβάλ, έντυπο), εγκλωβισµός στην πρακτική των από τα πάνω διαπραγµατεύσεων για πολιτικές συµπορεύσεις µε οργανώσεις που αρνούνται ρητά τη λογική του ανεξάρτητου αντικαπιταλιστικού µετώπου, απροθυµία λήψης έγκαιρων πρωτοβουλιών για την αυτοοργάνωση του κινήµατος, που αποτελεί ζωτικό χώρο για να αναπτυχθεί και το αντικαπιταλιστικό ρεύµα. Χαρακτηριστική περίπτωση υπήρξε η αδυναµία της ΑΝΤΑΡΣΥΑ να πάρει µια ορατή προωτοβουλία στο κίνηµα των Τεµπών, καλώντας σε λαϊκές συνελεύσεις και επιτροπές για την οργάνωσή του, παρά την ολόψυχη – και αρκετές φορές πρωταγωνιστική – συµµετοχή των µελών της στον αγώνα.

Έναν τέτοιο ειλικρινή απολογισµό, και µια ανανέωση του σχεδίου της ανεξαρτητης αντικαπιταλιστικής αριστεράς µε βάση αυτόν, κατέθεσε στη Συνδιάσκεψη η Πρωτοβουλία για µια ΑΝΤΑΡΣΥΑ Αντικαπιταλιστική και Επαναστατική (ΠΑΑΕ), στην οποία συµµετέχουν τα µελη της ΟΚ∆Ε-Σπάρτακος, µαζί µε ανένταχτους αγωνιστές και αγωνίστριες. Η πρόταση είχε αξιόλογη απήχηση, δεδοµένων των συσχετισµών. Το γεγονός αυτό δεν είναι άσχετο µε την αύξηση των ποσοστών της ΠΑΑΕ στις εκλογές για τα όργανα, από 7 σε 9%, σαφώς το υψηλότερο ποσοστό στην ιστορία της. Από τις άλλες δυνάµεις, 56% έλαβε το ψηφοδέλτιο που υποστηριζόταν από την Κοµµουνιστική Απελευθέρωση και το ΕΚΚΕ και 35% το ψηφοδέλτιο που υποστηριζόταν από το ΣΕΚ.

∆εν θα πρέπει, τέλος, να παραλειφθεί η σηµασία της συµµετοχής της Π.Ο. Κόκκινο Νήµα στη Συνδιάσκεψη µε το καθεστώς του παρατηρητή. Η προσέγγιση µε το ΚΝ είναι η πρώτη ευκαιρία διεύρυνσης της ΑΝΤΑΡΣΥΑ µε µια νέα οργάνωση από την ίδρυσή της και µετά. Επιπλέον, η παρουσία του ΚΝ θα διεύρυνε την επαναστατική διεθνιστική πτέρυγα εντός του µετώπου και, θεωρώ εύλογο, την ΠΑΑΕ. Το ότι η διαδικασία προσέγγισης δεν έφτασε έως την πλήρη συµµετοχή του ΚΝ αποτελεί σίγουρα µια χαµένη ευκαιρία για το ρεύµα µας. Ωστόσο, θα υπάρξουν και επόµενες.

Όπως ευκαιρίες εξακολουθούν να υπάρχουν για την ΑΝΤΑΡΣΥΑ, ακριβώς γιατί η ύπαρξη ενός ανεξάρτητου αντικαπιταλιστικού πόλου µε πανεθνική εµβέλεια είναι όχι µόνο απαραίτητη στην εποχή της µακρόσυρτης καπιταλιστικής κρίσης, αλλά και ρεαλιστική εντός του ιδιαίτερου πολιτικού πλαισίου που έχουν δηµιουργήσει οι αγώνες της τελευταίας 20ετίας, αλλά και η εγχώρια και διεθνής παράδοση της επαναστατικής αριστεράς. Να αξιοποιήσουµε την επανασυσπείρωση δυνάµεων µε την ευκαιρία της Συνδιάσκεψης, να καλέσουµε νέες αντικαπιταλιστικές συνελεύσεις παντού, να παραδεχτούµε ανοιχτά τα λάθη µας, να συγκροτήσουµε τις δοµές, να αξιοποιήσουµε τις ευκαιρίες. Ένα αντικαπιταλιστικό µέτωπο δεν µπορεί να έχει την προγραµµατική ενότητα που θα επέτρεπε τον δηµοκρατικό συγκεντρωτισµό. Μπορεί όµως να λειτουργεί δοµηµένα, συντονισµένα, ελκυστικά, συσπειρώνοντας τα αντικαπιταλιστικά στοιχεία ανάµεσα στα οποία, στο µέλλον, µπορεί να βρεθεί και η πρώτη ύλη για το επαναστατικό κόµµα της εποχής µας.